Serie: Geen zicht op Israël - het onderdrukkermodel verklaard
Door Karel van der Plas -
16 april 2026
We zijn aangekomen bij het laatste model van de serie Geen zicht op Israël: het onderdrukkermodel. Het is een jong model en bestaat pas sinds de staat Israël is opgericht. En eigenlijk zegt de naam al voldoende: Israël is de onderdrukker. De Joodse staat zou symbool staan voor kolonialisme, apartheid en het schenden van mensenrechten. Christenen moeten zich daarvan distantiëren, met andere woorden: christenen moeten zich niet bezighouden met Israël.
Dit valse beeld van de staat Israël is al snel ontstaan na de oprichting. Niet direct in Nederland – waar men lang pro-Israël is geweest – maar wel al vanuit andere hoeken. En sinds 7 oktober 2023 is dit wereldwijd hét beeld geworden van de Joodse staat. Israël zou een apartheidsregime zijn en al tientallen jaren Palestijnen onderdrukken. Dit werd volgens de wereld gruwelijk zichtbaar in de maanden na 7 oktober toen Israël begon met de genocide op de Palestijnen in Gaza. Dit hele frame liet ook de kerk niet koud.
Van frame naar kerk
Het opmerkelijke van dit model is dat zijn oorsprong niet theologisch van aard is – iets wat de andere modellen wel waren. Dit model is een (politieke) reactie op het huidige Israël door de volken van deze wereld – de VN veroordelen Israël meer dan alle andere landen bij elkaar – en via die weg is het ook de kerken binnengekomen. De manier waarop de wereld Israël neerzet, heeft ook de kerk gepakt. De kerk, die Israël altijd al een lastig thema vond, is snel gezwicht en meent ook Rode Lijn-demonstraties te moeten houden. Het besef dat een strijd rondom Israël vaak een geestelijke strijd is, wordt niet gezien. Hiermee komt een terugkerende ‘christelijke’ tik boven: laten zien hoe slecht Israël is en impliciet tonen hoe moreel superieur de kerk is. Een beetje kennis van de donkere kant van de kerkgeschiedenis kan deze afwijking genezen.
“Gods trouw aan Israël hangt niet af van hún daden – hetzij goed, hetzij fout – maar van Gods verkiezing. Hij koos dít volk en verbond Zijn Naam aan hén voor eeuwig.”
Woke-ideologie
Waar komt dit denken vandaan? In onze postmoderne samenleving speelt de zogeheten ‘woke-ideologie’ een grote rol. Woke (van ‘wakker worden’) verwijst naar een sterk bewustzijn van sociaal onrecht. Binnen deze beweging ligt de nadruk op racisme, discriminatie en ongelijkheid, wat zichtbaar wordt in bewegingen als Black Lives Matter, #MeToo en de roep om ‘dekolonisatie’ van onderwijs. Hoewel deze beweging wel degelijk bepaalde onrechtvaardigheid aan het licht brengt, is het wereldbeeld toch bijzonder beperkt en zwart-wit. Woke deelt de wereld enkel en alleen op in onderdrukkers en slachtoffers. Wie macht heeft, is per definitie verdacht. Wie zich slachtoffer noemt, krijgt automatisch het morele gelijk. Feiten en context raken daarbij gemakkelijk op de achtergrond.
Binnen dit kader wordt Israël veelal – en vooral ten onrechte(!) – gezien als een Westerse, koloniale onderdrukker en de Palestijnen als slachtoffers. Daarmee is identificatie met de Palestijnen en staan tégen Israël, kiezen voor de juiste kant. Hoewel opkomen tegen onrecht een Bijbels principe is, gaat de kerk te snel mee met dit foutieve zwart-wit frame en kiest daarmee mijns inziens niet altijd de juiste weg.
Gods eeuwige trouw
Gezien de ruimte ga ik nu niet alle frames weerleggen.* Ik wil nog een laatste belangrijke opmerking plaatsen. Stel: alles wat de wereld en het nieuws beweren over Israël is waar. Israël is de grootste schurkenstaat. Israël is een apartheidsregime. Israël pleegt genocide. Ik geloof het niet, maar stel dat dat allemaal waar is. Heeft dit gevolgen voor onze theologie? Heeft dit gevolgen voor hóé we de Bijbel lezen en interpreteren? Nee! Natuurlijk, als dit waar is, bedroeft het God en zal Hij een oordeel vellen (iets wat dus ook niet aan ons is), maar het heeft geen invloed op Gods Woord zelf. Zijn trouw aan hen blijft staan. En waarom? Omdat Gods trouw aan Israël niet afhangt van hún daden – hetzij goed, hetzij fout – maar van Gods verkiezing. Hij koos dít volk en verbond Zijn Naam aan hén voor eeuwig. Dat Israël niet altijd voor God koos, is waar; dat zij soms faalde, is ook waar, maar niets van dat alles neemt ook maar iets weg van Gods eeuwige trouw aan hen.
De wereld mag dingen roepen over Israël, maar het kan voor de kerk nooit reden zijn om weer te vervallen in die eeuwenoude gedachte dat Israël niet langer Gods volk is. Want zelfs al zouden álle beschuldigingen kloppen, dan nog blijft staan: “Als sommigen ontrouw zijn geweest, zal hun ontrouw de trouw van God toch niet tenietdoen? Volstrekt niet!” (Romeinen 3:3-4).
*) Een goed boek hierover is: ‘30 misverstanden over Israël waardoor het antisemitisme toeneemt’ van Oscar Lohuis.
Meer in deze reeks
Geen zicht op Israël
Bijbel
16 april 2026
Serie: Geen zicht op Israël - het onderdrukkermodel verklaard
We zijn aangekomen bij het laatste model van de serie Geen zicht op...
Geen zicht op Israël
Bijbel
8 april 2026
Serie: Geen zicht op Israël - het vervullingsmodel verklaard
In deze overdenking het zesde model van onze serie ‘Geen zicht op I...
Geen zicht op Israël
Bijbel
19 maart 2026
Serie: Geen zicht op Israël - het typologiemodel verklaard
Typologiemodel – dat is de naam van ons vijfde model uit de serie ‘...
Geen zicht op Israël
Bijbel
5 maart 2026
Serie: Geen zicht op Israël - het religiemodel verklaard
Nummer 4 in onze reeks ‘Geen zicht op Israël’: het religiemodel. Di...
Geen zicht op Israël
Bijbel
19 februari 2026
Serie: Geen zicht op Israël - het evolutiemodel verklaard
We zijn aangekomen bij ons derde model uit de serie ‘Geen zicht op ...
Geen zicht op Israël
Bijbel
5 februari 2026
Serie: Geen zicht op Israël - het contrastmodel verklaard
In deze overdenking het tweede model van onze serie ‘Geen zicht op ...
Aanbevolen artikelen
Geen zicht op Israël
Bijbel
8 april 2026
Serie: Geen zicht op Israël - het vervullingsmodel verklaard
In deze overdenking het zesde model van onze serie ‘Geen zicht op I...
Geen zicht op Israël
Bijbel
19 maart 2026
Serie: Geen zicht op Israël - het typologiemodel verklaard
Typologiemodel – dat is de naam van ons vijfde model uit de serie ‘...
