We slaan het boek van de Psalmen open. Het wordt ook wel de binnenkamer van het Oude Testament genoemd en daar is alle reden toe.
Maar het gaat in dit boek niet alleen om ons hart en ons persoonlijk leven met God. Er is meer om voor te bidden, te danken en te loven. Laat ik beginnen met een paar algemene opmerkingen voordat ik je meeneem naar een van de liederen van Israël.
Het Bijbelboek van de Psalmen bestaat uit vijf delen of boeken. Dat is waarschijnlijk een verwijzing naar de vijf boeken van de Thora. Het eerste deel loopt tot en met Psalm 41, een lied dat afsluit met een geweldige lofprijzing: “Geloofd zij de HEERE, de God van Israël, van eeuwigheid tot eeuwigheid! Amen, ja, amen.”
De Psalmen zijn verschillend. Er wordt onderwezen, geloofd, geprezen, getwijfeld, geklaagd en gedankt. Het geeft ruimte aan onze persoonlijke gevoelens. Maar het gaat ook over Israël, de schepping, de komende verlossing van Gods volk en de bekering van de naties van de wereld. Dat staat ook niet los van elkaar. Het is met elkaar verweven. Zo kan een klacht van David of een belijdenis van zijn zonden uitlopen in een gebed om het heil van Israël (Psalm 51:20).
Onderwijs en correctie
Het mooie van de Psalmen vind ik zelf dat God Zijn kinderen deze woorden op de lippen legt. Ze zijn wel gecomponeerd en geschreven door mensen, door David en Asaf en kinderen van Korach, maar meer dan dat geïnspireerd door de Heilige Geest. Dat maakt het tot uitzonderlijke liederen en gebeden. De Psalmen staan voor mij hoger dan alle mooie en vrome liederen die mensen zelf gemaakt hebben. De Psalmen onderwijzen en corrigeren ook. Om drie voorbeelden te noemen:
Klaagliederen nemen een belangrijke plaats in. Daarin laat God zien dat Hij weet van onze zorgen en onze wanhoop. Dat is leerzaam. Misschien helpt het ons om daar meer ruimte voor te geven in ons gebed en in de eredienst. Het gaat niet alleen maar om aanbidding. Er moet ook ruimte zijn voor gemis van God, om de hunkering naar Zijn aanwezigheid en om belijdenis van onze zonden.
Zo kan een klacht van David of een belijdenis van zijn zonden uitlopen in een gebed om het heil van Israël.
Ik zeg niets nieuws als ik meen dat veel mensen, ook voorgangers, moeite hebben met het gebed voor Israël. Dat heeft alles te maken met de waan van de dag en het onderwijs van de media. Maar de Psalmen zijn duidelijk als het gaat om Israël. Het is geen kwestie van smaak maar van gehoorzaamheid om de woorden van God zelf te gebruiken als het gaat om Zijn eigen volk. Ook daarin corrigeert het boek van de Psalmen ons.
En als derde voorbeeld. Wie zou in een doorsnee christelijke kerk, als die er trouwens is, een loflied van 22 coupletten bedenken op de wet van God! Psalm 119 is daar een voorbeeld van en het is wel de langste maar zeker niet de enige Psalm die verrukt is over het geschenk van de Thora.
Zoon van God
Je zou kunnen zeggen dat de Psalmen een leidraad zijn voor ons leven met God. In de eerste plaats zijn ze dat voor de Zoon van God. Misschien moet je het boek van de Psalmen wel scharen onder de profeten. Want voortdurend zijn ze een verwijzing naar het leven van Christus. Jezus heeft als het ware de Psalmen geleefd. Het spreekt over Zijn lijden (Psalm 22 en Psalm 69). Er staan woorden en zinnen in die we letterlijk terugvinden in de Passie van Christus. Maar het spreekt ook over de zekerheid dat God Hem altijd nabij is en Hem niet zal overlaten in de dood (Psalm 16). En het zingt vol hoop over het komende Koninkrijk van de Messias (Psalm 72).
De Psalmen laten de eeuwigheid en betrouwbaarheid van Gods beloften zien. Dat zie je aan de Psalmen die gaan over de Messias en het lot van Israël.
Poëzie
De Psalmen behoren tot de poëzie van de Bijbel. En dat is te merken. Niet doordat elke regel rijmt, zoals bij ons de gewoonte is als het gaat om gedichten, maar door de cadans van de woorden, de verschillende coupletten en door de woorden op een bepaalde manier te rangschikken. Het middelste woord vormt vaak het hart van de Psalm, waar alles om draait.
Maar ook wordt veelvuldig gebruik gemaakt van de getalswaarde van de woorden. In het Hebreeuws vertelt men niet alleen met letters maar men gebruikt ze ook om te tellen. De cijfers zoals wij die kennen, deden pas veel later dan de tijd van de Bijbel hun intrede. Bij ons gebeurde dat zelfs pas rond de Middeleeuwen. Bekend zijn natuurlijk de getalswaarden van de Naam van God, JHWH: 10-5-6-5, samen 26. Ook het Hebreeuwse woord voor de glorie of heerlijkheid van God, kabod, heeft een getalswaarde: 20-2-6-4, samen 32. Kijkt men echter naar de volgorde van de letters in het Hebreeuwse alfabet, dan is dat 11-2-6-4, samen 23. Het woord waarmee de eerste Psalm begint, ‘Welgelukzalig’, komt 26 keer in de Psalmen voor en verwijst de lezer daarmee naar de Naam van God.
Gods trouw
Je zou je af kunnen vragen wat dit nu allemaal met de trouw van God te maken heeft. Voor mij springen er dan twee dingen uit. Allereerst laten de Psalmen de eeuwigheid en betrouwbaarheid van Gods beloften zien. Zijn Woord blijft staan, wat er ook gebeurt. Dat zie je aan de Psalmen die gaan over de Messias en het lot van Israël. Eeuwen geleden, lang voordat zij vervuld werden, werden ze door de Heere al getoond in Zijn Woord. Ten tweede het feit dat God ons Zijn woorden op de lippen legt. Hij vraagt niet alleen om ons leven. Hij helpt ons ook ons leven met Hem vorm te geven.
Meer in deze Bijbelstudiereeks
Bijbel
Bijbelstudie: God is trouw
3 september 2026
Bijbelstudie: God is trouw (42)
Iemand moet de volgorde van de psalmen hebben bedacht. Soms waren h...
Bijbel
Bijbelstudie: God is trouw
20 augustus 2026
Bijbelstudie: God is trouw (41)
Het boek Psalmen is op te delen in vijf delen. De komende tijd will...
Bijbel
Bijbelstudie: God is trouw
6 augustus 2026
Bijbelstudie: God is trouw (40)
We slaan het boek van de Psalmen open. Het wordt ook wel de binnenk...
Bijbel
Bijbelstudie: God is trouw
23 juli 2026
Bijbelstudie: God is trouw (39)
Het boek Job blijft moeilijk. Het gaat met Job zo anders als het ei...
Bijbel
Bijbelstudie: God is trouw
9 juli 2026
Bijbelstudie: God is trouw (38)
We zijn aangekomen bij misschien wel het moeilijkste boek van de he...
Bijbel
Bijbelstudie: God is trouw
25 juni 2026
Bijbelstudie: God is trouw (37)
Is de Heere wel zo verborgen als het lijkt? Nu Esther zich niet mee...
Bijbel
Bijbelstudie: God is trouw
11 juni 2026
Bijbelstudie: God is trouw (36)
Het boek Nehemia gaat over de herbouw van Jeruzalem. Het boek Esthe...
Aanbevolen artikelen
Bijbel
Bijbelstudie: God is trouw
3 september 2026
Bijbelstudie: God is trouw (42)
Iemand moet de volgorde van de psalmen hebben bedacht. Soms waren h...
-43809.jpg?width=1366&height=765&mode=fit&format=jpeg&signature=8073ee743c60b3604e4acb58e61fad69488b0dbc)
Bijbel
28 augustus 2026
Het verlangen naar Sion (deel 2)
De God van Israël richt Zijn aandacht op heel de wereld. Overal op ...
.jpg?width=1366&height=765&mode=fit&format=jpeg&signature=1a5902dfbd66e6f40779aa2c270c8cc30a36b9f3)
