Bijbelstudie: God is trouw (42)

Iemand moet de volgorde van de psalmen hebben bedacht. Soms waren het blijkbaar bundels en zo kan het gebeuren dat Psalm 14 nog een keer terugkeert in Psalm 53 en dat Psalm 113-118 bij elkaar horen, maar waarom staan Psalm 22 en 23 naast elkaar?

Is er een groter verschil denkbaar dan die tussen Psalm 22 en Psalm 23? “Mijn God, mijn God, waarom hebt Gij mij verlaten” (Psalm 22) en “Gij zijt altijd bij mij” (Psalm 23). En toch horen ze bij elkaar!

In Psalm 22 beschrijft David zijn diepe gevoelens van angst in het lijden wat hem overkomt. Hij schreeuwt om God! “Haast u mij ter hulpe”, “Verlos mij uit de muil van de leeuw”. En in Psalm 23 vertelt hij met beelden van de tijd dat hij herder was hoe dicht bij de Heere is.

Jezus’ lijden op Golgotha

De Here Jezus heeft Psalm 22 doorleeft. Als Jezus aan het kruis hangt en pijn lijdt, en de verachting en de smaad ziet en hoort van de mensen die Hem bespotten en hoofdschuddend voorbijlopen op weg naar de stad, is deze psalm ineens een profetie geworden die op Golgotha vervuld wordt. “Mijn tong kleeft aan mijn gehemelte, in het stof van de dood legt Gij mij neer” (vers 16), “een bende boosdoeners heeft Mij omsingeld, die mijn handen en voeten doorgraven” (vers 17), “zij verdelen mijn klederen onder elkaar” (vers 18). En natuurlijk de bittere schreeuw als de nacht valt boven het kruis: “Mijn God, Mijn God, waarom hebt Gij Mij verlaten?” (vers 2).

“

Jezus weet dat het uur van de duisternis ook de tijd is waarin God Zijn heerlijkheid zal laten zien.

En dan ineens – en ik vind dat zo indrukwekkend – abrupt, midden in het helse lijden: “Gij hebt Mij geantwoord” (vers 22c) en dan kantelt de hele psalm. Er wordt gesproken over hoop, over verlossing: “Van U komt Mijn lof in een grote gemeente, alle einden der aarde zullen het gedenken en zich tot de Heere bekeren.” En dan is ook ineens de weg open naar Psalm 23: “De Heere is Mijn herder, mij zal niets ontbreken.”

Structuur van beide psalmen

Alles wordt nog veel duidelijker als we kijken naar de structuur van de beide psalmen. Het lijden van David en van Jezus wordt beschreven met twee beelden. En die beelden zijn verdeeld in twee coupletten: vers 13-16 over wilde dieren die hem aanvallen en vers 17-19 over honden die hem omringen. Samen zijn dat 55 woorden in de taal van de Bijbel, het Hebreeuws. Het midden van de twee coupletten is 16b: “Mijn tong kleeft aan mijn gehemelte”, drie woorden, aan beide kanten omgeven met 26 woorden. En 26 is het getal waarmee de naam van God wordt uitgedrukt: JHWH (10-5-6-5). De Heere is toch verborgen aanwezig in het lijden van David en Jezus. Dat had Jezus ook gezegd tegen Zijn discipelen: Jullie zullen me allemaal verlaten, maar God niet. De Vader blijft bij mij (Johannes 16:32).

Maar er is nog iets. Het eerste couplet telt 32 woorden en het tweede 23. Beide getallen zijn de uitdrukking van de Heerlijkheid van God, de zogenaamde Kabod Adonai. Met andere woorden: David weeft als het ware de heerlijkheid van de Heere door zijn lijden heen. En op die manier ook bij Jezus. Hij weet dat het uur van de duisternis ook de tijd is waarin God Zijn heerlijkheid zal laten zien. Hij zal opstaan! Maar ook in Zijn lijden zal God Zijn liefde en ontferming voor de wereld tonen.

“

God gaat niet weg. Ook niet in het lijden, al voelt het soms wel zo. Hij is trouw aan Zijn eerstgeboren zoon Israël en aan ons.

Gods Naam verheerlijken

Het abrupte “Gij hebt mij verhoord” vinden we misschien terug in Johannes 10, als Jezus de steen van het graf laat wegrollen en Lazarus opwekt. Dat wil zeggen door de Heere wordt opgewekt en Jezus niets anders bidt voordat het gebeurt dan: “Ík dank U, dat Gij Mij verhoord hebt.” Je zou kunnen zeggen dat het alles te maken heeft met Zijn komende lijden. En als Hij straks voor een moment worstelt met wat komen gaat, vraagt Hij de Vader Zijn Naam te verheerlijken, waarop een stem uit de hemel klinkt: “Ik heb Hem verheerlijkt en Ik zal Hem nogmaals verheerlijken.” Met andere woorden: Ga maar! Wat Ik bij Lazarus deed, zal Ik ook bij Jou doen.

En dan Psalm 23, niet voor niets geschreven met opnieuw 55 woorden. Met als hart: “Gij zijt altijd bij Mij”, in de taal van de Bijbel drie woorden, in het midden. Omgeven aan beide zijden door weer 26 woorden, de naam van God. Met de uitgesproken naam van JHWH twee keer, in het eerste en het laatste vers: De Heere omgeeft mij.

Zo horen deze psalmen bij elkaar. Zo zag David dat en zo doorleefde Jezus dat. God gaat niet weg. Ook niet in het lijden, al voelt het soms wel zo. Hij is trouw aan Zijn eerstgeboren zoon Israël en aan ons. En zo worden deze psalmen geciteerd in de liturgie van het Joodse volk en in de eredienst van de kerk. Maar ook keer op keer gelezen aan ziekbedden, bij het naderen van de dood, en midden in het leven als het lijden en de zorgen je bestaan binnendringen. Moge de Heere, mijn Herder, dan Zijn Naam verheerlijken.