De tijd van Salomo ligt ver achter ons. Na zijn regering breekt het koninkrijk van de twaalf stammen in tweeën. In het noordelijke deel, het koninkrijk Israël, komen we koning Achab tegen en de profeet Elia.
De regering van Achab en zijn vrouw Izebel is een tijd van afval van de Heere en afgodendienst. Zijn vader Omri schijnt een beroemde vorst geweest te zijn op het internationale podium. Maar de Bijbel geeft hem maar een paar regels: Hij deed wat kwaad is in de ogen van de Heere en hij maakte het erger dan allen die voor hem geweest waren. En daarmee is voor Gods Woord alles wel gezegd.
Afgoden
Wat is dat toch telkens met die afgoden, met de Baäls en de Astartes, wat maakt ze zo aantrekkelijk dat ze de God van Israël doen vergeten? Dat is niet zo moeilijk om uit te leggen. Als eerste geven ze precies wat mensen willen: vruchtbaarheid en welvaart. Daar heb je ze per slot van rekening voor, de goden! Daarbij vragen ze offers als tegenprestatie, maar daar blijft het dan ook bij. Hoe je leeft, dat mag je zelf verder uitzoeken, daar bemoeien ze zich niet mee. Dat is bij de God van Israël anders: Die vraagt om te wandelen in Zijn wegen, om Zijn Naam te heiligen en zo een licht voor de wereld te zijn. Maar als je dat niet wilt, omdat je de baas wil blijven over je eigen leven, dan kies je voor afgoden.
Als tweede levert het je sympathie op van de buren of de buurvolken, want die doen net zo. De God van Israël is de Enige! En dat levert kritiek op. Maar met Baäls heb je daar geen last van. En het zou best kunnen dat die houding ook binnen de kerk wel voorkomt. Dan dien je voor eigen heil en voor de rest: aardige mensen die christenen.
Misschien herkennen we dat wel? Je blijft in je geloof staan maar zonder dat je het wil, slaat de vermoeidheid en de matheid toe.
Maar de Heere is God!
Baäl is de god van de regen en zonder regen geen koren en zonder koren geen eten. Dus laat de Heere het al tijden niet meer regenen. Er is geen wolkje aan de hemel, al meer dan twee jaar. Op de Karmel is er een test geweest tussen de priesters van Baäl, die zwijgt, en de profeet Elia. Er kwam vuur uit de hemel en verteerde het kletsnatte altaar dat Elia met twaalf stenen gebouwd had. Hij gelooft in de Heere en Die antwoordt Zijn knecht. Heel het volk dat was toegestroomd had gescandeerd: ‘JHWH is God’ en de profeten van de Baäl waren gedood.
Maar daarna daalt Elia van de berg af en Izebel zint op wraak. En dan is het voor Elia wel voldoende geweest. Het gericht op de Karmel heeft hem genoeg energie en moed opgeleverd, maar de tank is leeg. Misschien herkennen we dat wel? Dat je tegenwerking en strijd kent en je blijft in je geloof staan, vol zekerheid en ondertussen, zonder dat je het wil, slaat de vermoeidheid en de matheid toe.
Op weg naar Horeb, het gebergte van God
Of het Elia’s doel was om naar de Horeb te gaan, weet ik niet. Er staat alleen maar dat hij vlucht, naar het zuiden, zover mogelijk van Izebel vandaan. En dat hij bij Be'er Sheva helemaal alleen verder loopt, zonder leerling, de woestijn in, de hitte in om onder een bremstruik te gaan zitten of te gaan liggen om alsjeblieft niet meer wakker te worden. "Het is genoeg! Neem nu Heere, mijn leven." Misschien dat God het hoort en spreekt. Het zal niet de eerste keer zijn bij een braamstruik.
Maar het is een engel, die hem wekt en hem vraagt te eten en te drinken. Op een vuur is een koek gebakken en er is een kruik met water. Ook als Elia opnieuw de slaap zoekt, maakt de bode van God hem wakker en vraagt hem te drinken en te eten, omdat, zo zegt hij, de reis anders te ver zou zijn voor hem.
Elia staat op en gaat en hij weet waarheen. Naar de berg van God, waar anders heen? God is dus niet weg. Hij is niet verborgen in de hemel. Hij is daar aanwezig waar Hij ooit Zijn verbond met de kinderen van Israël sloot. Hij is dat verbond niet vergeten en ook Zijn volk niet. Hij kijkt niet maar toe en het vuur op de Karmel was geen incident, trouwens de droogte in het land ook niet. God overziet alles en houdt de toekomst van Israël, ondanks alles, ondanks Achab en Izebel, in handen.
God is niet verborgen in de hemel. Hij is daar aanwezig waar Hij ooit Zijn verbond met de kinderen van Israël sloot.
Wat doet u hier, Elia?
Als de profeet de berg beklimt en op de top overnacht, hoort hij de stem van God. Het lijkt wel alsof die stem met verbazing vraagt wat Elia hier doet. Heeft hij geen moed meer, geen fut meer, geen geloof meer, denkt hij dat het ook helemaal geen zin meer heeft om door te gaan?
Elia vertelt het: Iedereen heeft U verlaten en ik ben alleen nog over. En als ze mij te pakken krijgen dan is er helemaal niets meer, dan is alles voorbij! Dus waarom zou ik nog proberen om iets te veranderen. Het is afgelopen met Israël, het doet er niet meer toe.
De Heere vraagt Zijn profeet op te staan en naar buiten te komen en dan verschijnt God. Er steekt een heftige wind op die rotsen verbrijzeld, maar de stem van God zwijgt. Dan een aardbeving die de berg doet trillen op zijn grondvesten, en daarop een vuur maar ook als de vlammen oplaaien en de berg in het licht zet, wordt de stem van God niet gehoord. Je zou het verwachten, een grote manifestatie van macht waar alles voor bezwijkt, maar het wordt weer donker en dan hoort Elia Hem, in het suizen van een zachte stilte. Met opnieuw de vraag: Wat doet u hier, Elia? Fluisterend bijna.
In het suizen van een zachte stilte
Mensen hebben het vertaald met een ‘zachte stem’, alsof Elia in de stilte in zichzelf spreekt en zich afvraagt waarom hij zoveel geloof verloren heeft. Maar persoonlijk denk ik dat de stem van God hoorbaar was, buiten Elia om. Het is misschien wel een stilte die Elia tot bedaren brengt. Dat de Heere zo overmachtig is dat ook de stilte voldoet. God hoeft zich niet te bewijzen. Misschien is het wel een stilte waarin het vertrouwen terug kan komen.
Er heerst een serene rust en kalmte op de Horeb en daarin is de Heere. Hij vertelt wat Hij van plan is. Er komt namelijk een nieuwe koning, Elia krijgt zelfs een opvolger en, trouwens, als je het maar weet: je bent heus de enige niet. Er zijn er nog zevenduizend net zoals jij. Die zijn hier niet gekomen met hun wanhoop, maar ze zijn er wel. Meer dan je denkt.
Elia daalt af en ontmoet al gauw Elisa. Ik denk dat voor ons de reis van Elia vol met wijze lessen zit.
Meer in deze Bijbelstudiereeks
Bijbel
Bijbelstudie: God is Trouw
1 januari 2026
Bijbelstudie: God is Trouw (25)
De tijd van Salomo ligt ver achter ons. Na zijn regering breekt het...
Bijbel
Bijbelstudie: God is Trouw
18 december 2025
Bijbelstudie: God is Trouw (24)
We slaan een nieuw boek van de Bijbel open: 1 Koningen. Dit begint ...
Bijbel
Bijbelstudie: God is Trouw
4 december 2025
Bijbelstudie: God is Trouw (23)
“Hoewel ik zo niet ben…” (2 Samuël 23). Het zijn de laatste woorden...
Bijbel
Bijbelstudie: God is Trouw
20 november 2025
Bijbelstudie: God is Trouw (22)
Saul is gesneuveld in de strijd tegen de Filistijnen en David is nu...
Bijbel
Bijbelstudie: God is Trouw
6 november 2025
Bijbelstudie: God is Trouw (21)
David is door Samuël gezalfd als de nieuwe koning van Gods volk, ma...
Bijbel
Bijbelstudie: God is Trouw
23 oktober 2025
Bijbelstudie: God is Trouw (20)
Saul is nog koning maar zijn tijd gaat voorbij. De Heere heeft een ...
Bijbel
Bijbelstudie: God is Trouw
9 oktober 2025
Bijbelstudie: God is Trouw (19)
We slaan het eerste boek open dat genoemd is naar de profeet en ric...
Aanbevolen artikelen
Bijbel
Overdenking
25 december 2025
Wat we vaak vergeten bij Kerst
Waar denk jij aan bij Kerst? En nee, ik bedoel uiteraard niet de li...
.png?width=1366&height=765&mode=fit&format=jpeg&signature=74036343e8b22ddb132e45a5b9922c0a19f6a2e4)
Bijbel
Bijbelstudie: God in gesprek met Israël
23 december 2025
Bijbelstudie: God in gesprek met Israël (8)
We zijn aangekomen bij het einde van onze reis door het boek Maleac...
