Bijbelstudie: Lezen met terugwerkende kracht (7)

In deze laatste Bijbelstudie wil ik u meenemen naar het Evangelie van Johannes. Johannes schrijft anders dan de andere evangelisten. Toch gebruikt ook Johannes voortdurend beelden en lijnen uit het Oude Testament. In Johannes 2, bij de reiniging van de tempel, zegt Jezus in vers 19 iets opvallends: “Breek deze tempel af en in drie dagen zal Ik hem laten herrijzen” (Johannes 2:19). Johannes voegt daar direct aan toe dat “Hij sprak over de tempel van Zijn lichaam” (Johannes 2:21). Wie ook hier leert lezen met terugwerkende kracht, ontdekt dat een oudtestamentisch thema wordt aangehaald: Gods aanwezigheid onder Zijn volk.

Introductie

De tempel was voor de Joden uit de tijd van Jezus de plaats waar God woonde. Daar ontmoetten hemel en aarde elkaar. Wanneer Jezus de tempel reinigt en vervolgens over Zijn eigen lichaam als tempel spreekt, raakt Hij aan het hart van Israëls geloof. Johannes vertelt dit verhaal zo dat we niet alleen een profetische uitspraak van Jezus zien, maar ook een verschuiving van plaats: Gods aanwezigheid is niet langer gebonden aan een gebouw, maar komt tot ons in een persoon.

De tempel: plaats van Gods aanwezigheid

In het Oude Testament is de tempel de plek waar God Zijn naam laat wonen (1 Koningen 8:10–11). De wolk van Gods heerlijkheid vult het heiligdom. Daar worden vanaf dat moment de offers gebracht en wordt verzoening gezocht. Voor Israël is de tempel het centrum van het leven met God.

Wanneer Jezus de tempel reinigt, lijkt Hij in de lijn van de profeten te staan die misstanden aanklagen. En dat doet Hij ook. Maar Johannes laat zien dat er meer gebeurt. Jezus spreekt niet alleen kritiek uit, Hij kondigt ook iets nieuws aan: de tempel zoals het volk die nu kent, zal plaatsmaken voor iets groters: de tempel van Zijn lichaam.

“Hij sprak over de tempel van Zijn lichaam”

De sleutelzin staat in Johannes 2:21: “Maar Hij sprak over de tempel van Zijn lichaam.” Hier wordt duidelijk wat Johannes wil laten zien. Jezus is zelf de plaats waar God aanwezig is. Wat de tempel betekende voor Israël, wordt nu vervuld in Hem.

Volgens de manier van lezen die we in deze serie steeds hebben gevolgd, zien we hier opnieuw hoe het Oude Testament niet wordt afgeschaft, maar tot zijn doel komt. De tempel wees vooruit. Het was een teken van hoe dicht God bij de mensen is. In Jezus wordt dat werkelijkheid. Hij is niet alleen een boodschapper van God, maar God die zelf onder Zijn mensen woont.

“Jezus is zelf de plaats waar God aanwezig is. Wat de tempel betekende voor Israël, wordt nu vervuld in Hem.”

Terugkijken vanuit Pasen

Opvallend is dat de discipelen dit pas later begrijpen. Johannes schrijft: “Toen Hij dan uit de doden was opgewekt, herinnerden Zijn discipelen zich dat Hij dit tegen hen gezegd had en geloofden zij de Schrift en het woord dat Jezus gesproken had” (Johannes 2:22). Dat is precies wat we in deze serie steeds hebben gezien: pas achteraf, in het licht van kruis en opstanding, valt alles op zijn plaats.

De woorden van Jezus over de tempel krijgen pas echt betekenis in Zijn dood en opstanding. Zijn lichaam wordt “afgebroken” en door God zelf, na drie dagen, weer opgericht. Zo wordt Hij de levende tempel, de blijvende plaats van ontmoeting tussen God en mens.

Gods aanwezigheid onder ons

Wat betekent dat voor ons? Het betekent dat God nooit ver weg is. Hij is niet gebonden aan één plaats of één moment, maar Hij is aanwezig in Jezus Christus. Waar Hij is, daar is God. Hij is God. Dat is de boodschap van Johannes: “En het Woord is vlees geworden en heeft onder ons gewoond” (Johannes 1:14). In de oude Latijnse vertaling staat er letterlijk “onder ons getabernakeld”.

Door met terugwerkende kracht te lezen, ontdekken we dat de hele geschiedenis van de tempel, van de tabernakel in de woestijn tot aan de tempel in Jeruzalem, wijst naar het feit dat God bij Zijn mensen wil wonen. De tempel was er alleen voor het Joodse volk. Maar in Jezus gebeurt dat op een manier die voor iedereen toegankelijk is.

“De woorden van Jezus over de tempel krijgen pas echt betekenis in zijn dood en opstanding. Hij wordt de levende tempel, de blijvende plaats van ontmoeting tussen God en mens.”

Om over na te denken

Wat betekent het voor jou dat Jezus zelf de plaats is waar God te ontmoeten is?
Hoe verandert dit je kijk op kerk, geloof en aanbidding?
Als Jezus, dus God, met Zijn Heilige Geest in je woont, hoe verandert dat jouw leven?

Tot slot van de serie

In deze serie hebben we de vier evangeliën gelezen met terugwerkende kracht. We hebben gezien hoe Matteüs, Marcus, Lucas en Johannes steeds opnieuw de Schriften van Israël openen in het licht van Jezus. Oude woorden kregen nog meer betekenis. Ze bleken naadloos op elkaar aan te sluiten. Geen twee aparte lijnen maar een doorlopende lijn van Genesis tot aan Openbaring.

Steeds kwam dezelfde beweging naar voren: Wat begon als belofte, wordt vervuld. Wat op zichzelf leek te staan, bleek één samenhangend verhaal te zijn van Gods trouw.

Toch zijn we nog niet aan het einde van dat verhaal. De vervulling is begonnen, maar nog niet voltooid. We leven in de tijd tussen belofte en voltooiing. Dat vraagt van ons dat we, samen met Gods volk moeten blijven lezen, blijven zoeken en blijven luisteren.

Misschien is dat wel de grootste winst van deze serie: dat we geleerd hebben om de Bijbel niet alleen te lezen als Oude en Nieuwe testament, maar dat we het lezen als één geheel. Om te ontdekken dat Gods verhaal ook vandaag doorgaat en dat wij daarin, net als Israël, een plaats hebben, als mensen die leven van Zijn belofte en uitzien naar Zijn toekomst.

Meer in deze Bijbelstudiereeks

Bekijk alle