Bijbelstudie: Lezen met terugwerkende kracht (2)

In de eerste Bijbelstudie wil ik stilstaan bij één van de meest indrukwekkende momenten uit het evangelie: de verheerlijking van Jezus op de berg (Matteüs 17:1-13). Op een hoge berg verandert Jezus van gedaante, verschijnen Mozes en Elia, en klinkt een stem uit de wolk: “Dit is Mijn geliefde Zoon… luister naar Hem.” Wie deze woorden hoort zonder de achtergrond van het Oude Testament, ziet een wonderlijk verhaal. Maar wie leert lezen met terugwerkende kracht, ontdekt dat hier een heel oud verhaal opnieuw tot leven komt.

De evangelist Matteüs vertelt deze geschiedenis niet zomaar als een losstaand wonder. Hij plaatst dit moment bewust in het grotere verhaal van Israël. De verheerlijking op de berg is een kruispunt waar Wet, Profeten en Evangelie samenkomen. Hier leren we wat het betekent om Jezus te zien als de vervulling van Gods eeuwenoude weg met Zijn volk. Juist in dit verhaal wordt de diepere betekenis pas zichtbaar wanneer we het “achteraf” lezen, vanuit het Nieuwe Testament terug naar het Oude Testament.

Op de berg: een oude plaats van ontmoeting

Het verhaal begint met de woorden: “En na zes dagen nam Jezus Petrus en Jakobus en Johannes, zijn broer, met Zich mee en bracht hen op een hoge berg, alleen hen.” (Matteüs 17:1). Deze “zes dagen” zijn geen toeval. In Exodus 24:16 wordt Mozes na zes dagen op de berg door God geroepen. Matteüs roept dit verhaal op zonder het te citeren. Voor de Joden uit zijn tijd was dit logisch. Voor ons is het vaak nieuw. Maar als we het evangelie lezen, betreden we dezelfde heilige ruimte waarin God zich al eerder bekendmaakte. We leren Jezus hier kennen als een nieuwe en grotere Mozes. Mozes die het volk Israël uit de slavernij van Egypte leidde. En nu Jezus die de wereld wegleidt van de zonde.

“De aanwezigheid van Mozes en Elia zegt: het hele Oude Testament staat hier als getuige. Niet om naast Jezus te blijven staan, maar om naar Hem te verwijzen.”

Wanneer Jezus verandert van gedaante en Zijn gezicht straalt als de zon, klinkt opnieuw een oud aspect uit de ontmoeting tussen God en Mozes mee. Ook het gezicht van Mozes straalde na zijn ontmoeting met God op de Sinaï (Exodus 34:29). Er is wel een verschil: Jezus straalt niet zoals Mozes maar Hij straalt als de zon. Hij is het licht. Matteüs laat hier de goddelijkheid van Jezus zien in het stralen als de zon en kleren die wit zijn als het licht (Matteüs 17:2).

Mozes en Elia: Wet en Profeten

Dan verschijnen Mozes en Elia. Twee personen die samen staan voor de Wet en de Profeten. Hun aanwezigheid zegt: het hele Oude Testament staat hier als getuige. Niet om naast Jezus te blijven staan, maar om naar Hem te verwijzen. Matteüs laat zo zien dat de oude woorden hun doel vinden in deze ene persoon. We zagen al dat Jezus en Mozes beiden een exodus gingen leiden. Ook Elia wist wat het was om mensen weg te leiden van de Baäl terug naar God. Lucas vertelt in Lucas 9:31 dat Mozes en Elia met Jezus spraken over zijn ‘uitgang’ (NBG). Het Griekse woord hiervoor is ‘exodus’. Toch zijn Mozes en Elia wezenlijk anders dan Jezus.

Wanneer Petrus drie tenten wil bouwen (drie tabernakels), lijkt hij Jezus op één lijn te zetten met Mozes en Elia. Maar de stem uit de wolk corrigeert hem. Niet Mozes, niet Elia, maar Jezus is de Zoon. En daarom klinkt het beslissende woord: “Luister naar Hem”.

“Dit is misschien wel de kernzin van het hele verhaal. Wet en Profeten verdwijnen niet, maar ze maken plaats. Ze blijven spreken, maar nu door Jezus heen.”

Alleen Jezus

Na de stem zien de leerlingen “niemand dan Jezus alleen”. Dit is misschien wel de kernzin van het hele verhaal. Wet en Profeten verdwijnen niet, maar ze maken plaats. Ze blijven spreken, maar nu door Hem heen. Wie Jezus ziet, ziet waar de Wet en de Profeten naar toewijzen.

Voor de discipelen was de ontdekking dat God gesproken had en bevestigde dat Jezus echt de Zoon van God was beangstigend. Zij wisten dat zo dichtbij God zijn het einde van je leven kon betekenen. Maar Jezus stelt hen gerust en zegt: “Sta op en wees niet bevreesd”. Ook dit verwijst naar boodschappers uit het Oude Testament die regelmatig met de woorden “weest niet bevreesd” mensen geruststelden.

Wanneer Jezus vervolgens spreekt over Zijn lijden en over Elia die al gekomen is in Johannes de Doper, wordt duidelijk: deze heerlijkheid op de berg staat niet los van het kruis. Pas na de opstanding zullen de leerlingen begrijpen wat ze hier werkelijk hebben gezien. Daarom zegt Jezus ook dat ze er dan pas over mogen praten.

Door de verheerlijking op de berg te lezen met terugwerkende kracht ontdekken we dat Matteüs Jezus wil laten zien in het licht van de Wet en de Profeten en dat in de aanwezigheid van Jezus “God met ons” is.