Bijbelstudie: Lezen met terugwerkende kracht (4)

In deze derde Bijbelstudie wil ik je meenemen in een boottocht over het meer van Galilea. Twee tochten eigenlijk. We vinden ze terug in Marcus 4:35–41 en Marcus 6:45–52. In de eerste geschiedenis gaat Jezus met de leerlingen mee. De wind steekt op, de golven slaan over het schip en Jezus lijkt te slapen. Het is een aangrijpend verhaal.

De tweede geschiedenis lijkt nog dramatischer. Nu gaan de leerlingen alleen. De wind en de golven lijken de overhand te krijgen. Maar in beide tekstgedeelten is het Jezus die overwint. Toch gaat het Marcus om meer dan een indrukwekkend natuurverschijnsel die Jezus tot bedaren weet te brengen. Wie ook hier leert lezen met terugwerkende kracht, ontdekt dat hier oude woorden uit de Schrift meeklinken.

Introductie

Op het eerste gezicht lijken deze tekstgedeelten vooral te gaan over vertrouwen in moeilijke omstandigheden. Maar Marcus eindigt in Marcus 4:41 met een vraag: “Wie is toch Deze, dat zelfs de wind en de zee Hem gehoorzaam zijn?” Die vraag is de sleutel. Marcus vertelt dit verhaal zo dat lezers die de Schriften kennen iets herkennen. Niet een profeet zoals Elia, niet een nieuwe Mozes, maar iemand over wie in het Oude Testament op een heel andere manier wordt gesproken.

De zee in het Oude Testament

In de Bijbel is de zee niet zomaar water. Zij staat vaak symbool voor chaos en dreiging. In Psalm 107:23–30 lezen we hoe God de storm tot stilte brengt en de golven laat zwijgen wanneer zeelieden tot Hem roepen. In Psalm 89:10 staat: “U heerst over de overmoed van de zee; wanneer haar golven zich verheffen, stilt Ú ze.” En in Job 9:8 wordt van God gezegd dat Hij “treedt op de hoogten van de zee”. Al vanaf de schepping laat God zien dat Hij heerst over de zee. Alleen Hij!

“Voor de eerste lezers van Marcus was dit heldere taal. Hij laat zien dat Jezus de belichaming is van de God van Israël.”

Hij kwam naar hen toe, wandelend op de zee

In Marcus 6 wordt het nog opvallender. Jezus komt naar Zijn discipelen toe, wandelend over het water. Voor moderne lezers is dat vooral een spectaculair wonder. Voor die eerste lezer, die vertrouwd is met het Oude Testament, klinkt Job 9:8 mee: God alleen “treedt op de golven van de zee”. Marcus vertelt niet alleen over een machtig wonder, maar laat zien wie Jezus werkelijk is. Jezus doet wat in het Oude Testament alleen aan God wordt toegeschreven.

Als het alleen het lopen op de zee is dan zou je nog kunnen denken aan een machtig wonder. Maar Marcus gaat verder want Jezus komt naar hen toe “en wilde hen voorbijgaan” (Marcus 6:48). Dat klinkt vreemd. Waarom loopt Jezus door? Is dit dan iets onlogisch? Zeker niet. Als we ook hier teruglezen in bijvoorbeeld Exodus 33–34, waar God aan Mozes “voorbijgaat” om Zijn heerlijkheid te tonen dan zien we wat hij bedoelt. Het Griekse werkwoord dat Marcus gebruikt, wordt in de Griekse vertaling van het Oude Testament gebruikt voor zulke verschijningen van God. Marcus laat zien dat Jezus God zelf is die verschijnt aan de discipelen.

“Ik ben het”

En mocht er onder de lezers iemand zijn die het nog niet snapte dan volgt er nog een aanwijzing. Jezus zegt: “Heb goede moed, Ik ben het, wees niet bevreesd.” De woorden “Ik ben het” (ἐγώ εἰμι) kunnen eenvoudig betekenen: “Ik ben het.” Maar ze doen ook denken aan wie God zelf zegt dat Hij is in Exodus 3:14: “Ik ben die Ik ben.” De vraag wie Jezus is, wordt hier vlijmscherp gemaakt. Hij is God.

“Gods openbaring wordt niet altijd direct begrepen. En zo is het ook vandaag. Het handelen van de God van Israël in deze wereld is niet altijd makkelijk te herkennen.”

De blik terug

Toch begrijpen de discipelen het niet meteen. Marcus noteert dat hun hart verhard was. Dat maakt dit verhaal voor ons eerlijk en herkenbaar. Gods openbaring wordt niet altijd direct begrepen. En zo is het ook vandaag. Het handelen van de God van Israël in deze wereld is niet altijd makkelijk te herkennen. Wij zien vooral stormen, golven en donkere zee. Maar als we terugkijken vanuit kruis en opstanding, zien we wat Marcus hier al liet doorschemeren: God laat niet los wat Zijn hand ooit begon.

Door deze verhalen met terugwerkende kracht te lezen, ontdekken we dat Marcus ons niet alleen wil leren vertrouwen in de storm. Hij wil ons helpen antwoord te geven op de vraag: Wie is deze Jezus? En het antwoord dat langzaam zichtbaar wordt, is ontzagwekkend. Jezus is God!

Om over na te denken

Wat betekent het voor jou dat Jezus dingen doet die in het Oude Testament alleen aan God worden toegeschreven?
Herken je momenten waarop je, net als de discipelen, pas achteraf begrijpt wie Jezus is?
Hoe verandert deze ontdekking je vertrouwen wanneer het stormt in je eigen leven?

Meer in deze Bijbelstudiereeks

Bekijk alle