Ik heb vaak gezegd dat ik me hier niet laat wegjagen. Sinds 7 oktober 2023 is dat geen loze uitspraak geweest, maar een overtuiging. En toch dringt de vraag zich steeds opnieuw op: hoe leef je in een land dat door zo’n collectief trauma gaat?

Vier weken oorlog. Het lijkt kort, maar het voelt eindeloos. Het is nauwelijks voor te stellen wat dit doet met de bevolking, met een samenleving die probeert vast te houden aan normaliteit terwijl alles wankelt.

Een televisiebeeld dat me de afgelopen week het meest is bijgebleven, was dat van een verslaggever in een school ergens in het zuiden. Omdat dat gebied al heel lang bestookt wordt, is de school als een bunker en kunnen de lessen min of meer doorgaan. Het alarm was net afgegaan en de kinderen weten dan naar welk klaslokaal ze moeten, waar ze worden opgevangen en waar meteen spelletjes met ze worden gedaan. Het hollen ernaartoe van de kinderen raakte me diep. Wat doen we onze jongeren toch aan. Toch heb ik hoop en vertrouwen.

Een vriend uit Nederland vertelde me onlangs over de synagoge in Amersfoort. Volgend jaar bestaat die 300 jaar en er wordt hard gewerkt aan dit bijzondere lustrum. Sinds de inwijding op 8 februari 1727 is het een plek van gebed, van ontmoeting, van traditie. Een plek die, met uitzondering van de oorlogsjaren 1940 tot 1945, altijd is blijven bestaan als een warm en stromend hart van een Joodse gemeenschap.

Hier ben ik, in een land dat opnieuw door oorlog wordt getekend. En ik zie dat gebouw voor me dat generaties heeft overleefd. Het staat er nog. Het wordt nog steeds gebruikt. De muren vertellen geschiedenis. Het gaat over leven, toekomst en vooruitgaan. En de belangrijkste boodschap die het draagt, is dat het Joodse volk sterk is en nooit opgeeft.

Oorlog, leven en hoop. Drie eeuwen synagoge. Vier weken oorlog. En ergens daartussen bewegen wij ons, de gewone mens, zoekend naar houvast, naar betekenis, naar kracht.