Volgens cijfers van de Israëlische Centrale Verkiezingscommissie van 6 september zijn ongeveer 7,33 miljoen Israëli’s kiesgerechtigd, een stijging van 543.177 ten opzichte van de vorige verkiezingen vier jaar geleden. De commissie heeft in het hele land 12.018 reguliere stembureaus geregistreerd, waaronder 6.208 toegankelijke stembureaus.

Het worden de eerste algemene verkiezingen in het land sinds het door Hamas geleide bloedbad op 7 oktober 2023.

Ongeveer 330.000 jonge Israëli's brengen voor het eerst hun stem uit, aldus de Israëlische Centrale Verkiezingscommissie.

“Dit is een viering van de Israëlische democratie”, zei Dean Livne, de waarnemend directeur-generaal van de commissie.

Duizenden medewerkers van de commissie hebben zich ingezet om ervoor te zorgen dat elke kiezer “gemakkelijk en zonder angst” zijn stem kon uitbrengen, zo vervolgde hij in zijn verklaring.

De commissie waarschuwde ook dat er gedurende de dag online geruchten en desinformatie zouden kunnen circuleren. Zij drong er bij het publiek op aan om de bron en de context van berichten, afbeeldingen en video’s te controleren alvorens deze te delen.

Ongeveer 1,2 miljoen Israëli’s, oftewel 16,68 procent van de kiesgerechtigden, hadden om 10.00 uur hun stem uitgebracht, zei Livne tijdens een persconferentie op dinsdagochtend.

De opkomst lag 0,78 procentpunt hoger dan op hetzelfde tijdstip tijdens de verkiezingen van 2022, zei hij.

Dit is de hoogste opkomst die sinds 1981 om 10.00 uur bij Knesset-verkiezingen is geregistreerd.

Verkiezingsdag is in Israël een nationale feestdag, waarbij scholen, kleuterscholen en de meeste werkplekken naar verwachting gesloten zullen zijn. Kiezers kiezen partijlijsten in plaats van rechtstreeks een premier. Partijlijsten moeten ten minste 3,25 procent van de geldige stemmen behalen om in de Knesset te komen.

Het stemmen door militairen begon op 21 oktober op bases en buitenposten van de Israëlische strijdkrachten (IDF) in verschillende operatiegebieden, waaronder Gaza, Libanon en Syrië. Volgens de IDF werden ruim 850 stembureaus, waarvan vele mobiel, ingezet, waarbij het stemmen, afhankelijk van operationele vereisten, tot en met de verkiezingsdag doorgaat.

Stemgerechtigde Israëlische diplomaten die in het buitenland werkzaam zijn en hun gezinsleden zijn op 15 oktober begonnen met het stemmen. President Isaac Herzog woonde de opening van de stemming bij in de Israëlische ambassade in Bakoe, Azerbeidzjan, waar hij de verkiezingen “een viering van de democratie” noemde en de burgers aanspoorde om te gaan stemmen.

Herzog riep de burgers maandagavond op om te gaan stemmen bij de nationale verkiezingen en spoorde hen aan om “jullie democratische recht uit te oefenen om de toekomst van de staat te beïnvloeden”.

“Verkiezingsdag is een viering van de Israëlische democratie. Dit is de dag van het volk”, zei Herzog in een video die op X werd geplaatst.

Evenredige vertegenwoordiging

De Israëlische democratie is gebaseerd op een parlementair systeem van evenredige vertegenwoordiging. Dit betekent dat Israëlische burgers niet rechtstreeks stemmen op een premier of districtsvertegenwoordigers. Ze stemmen op een partij die meedoet in één enkel, landelijk kiesdistrict, waar het wetgevende orgaan – de Knesset – 120 zetels telt.

Een stem voor een partij is een stem voor een lijst met Knesset-kandidaten. De 120 Knesset-zetels worden evenredig verdeeld op basis van het aantal stemmen dat elke partij behaalt. Als één partij dus 50 procent van de geldige stemmen zou behalen, zou zij 60 Knesset-zetels krijgen.

Geen enkele partij heeft ooit een meerderheid van de stemmen behaald, dus elke regering is gevormd door een coalitie van partijen.

Bovendien moeten partijen ten minste 3,25 procent van de geldige stemmen behalen om in de Knesset te komen; stemmen die zijn uitgebracht op partijen die deze kiesdrempel niet halen, worden niet meegeteld.

De keuze van een premier

Hoewel doorgaans de leider van de grootste partij premier wordt, is dit niet altijd het geval. De wet bepaalt dat de Israëlische president het Knessetlid dat de beste kans heeft om een coalitie te vormen, de opdracht geeft om een regering te vormen.

Het aangewezen Knessetlid moet de voorgestelde regering en haar beleidsrichtlijnen aan de Knesset voorleggen en de goedkeuring daarvan verkrijgen alvorens als premier aan te treden.

Als het aangewezen Knessetlid hier niet in slaagt, wijst de president een ander Knessetlid aan om het te proberen.

De premier moet bovendien een zetel in de Knesset bekleden terwijl hij als regeringsleider fungeert. Van andere ministers wordt niet vereist dat zij parlementslid zijn.

De Israëlische president wordt door de Knesset gekozen voor een ambtstermijn van zeven jaar. De huidige president van Israël, Isaac Herzog, zal zijn ambtstermijn naar verwachting in juli 2028 beëindigen.

Meer dan een eeuw democratie

Een ranglijst van het World Economic Forum uit 2019 plaatst Israël onder de twintig oudste ononderbroken democratieën ter wereld.

Hoewel Israël sinds zijn oprichting te maken heeft gehad met "oorlogen, terrorisme, veiligheidsdreigingen, politieke onrust en ingrijpende maatschappelijke veranderingen", heeft het altijd vastgehouden aan zijn toewijding aan de parlementaire democratie, aldus het ministerie van Buitenlandse Zaken.

"De Israëlische democratie is ontstaan in moeilijke tijden. Haar voortbestaan is een van de grootste prestaties van het land", voegt het ministerie eraan toe.

"Joodse, islamitische, christelijke en druzische burgers, uit steden en van het platteland, religieus en seculier, met elke achtergrond en uit elke gemeenschap, zullen [op 27 oktober] deelnemen aan hetzelfde democratische proces. Ze mogen het dan wel grondig oneens zijn over de toekomst van Israël, maar ieder heeft een gelijke stem bij het bepalen daarvan", aldus het ministerie.

Bekijk ook deze uitzending met Raouf Leeraar en ds. Oscar Lohuis over de verkiezingen in Israël: