Op de vraag welke twee onderwerpen het zwaarst wegen voor hun stemkeuze antwoorden Joodse Israëli’s: buitenlandse politiek en veiligheid (39 procent), economie en hoge kosten van levensonderhoud (38 procent), dienstplicht (27 procent), religie en staat (26 procent), wie de partijleider is (23 procent) en hervorming van het rechtssysteem (18 procent).

Politieke achtergrond

Politieke achtergrond maakt daarbij wel verschil in wat men het belangrijkst vindt. Rechts heeft veiligheid bovenaan staan (47 procent), links vindt de verhouding tussen religie en staat het belangrijkst (39 procent), alhoewel ook de kosten van het levensonderhoud echt een factor zijn (34 procent). Wie zichzelf meer tot het midden rekent, vindt economie en levensonderhoud het belangrijkste thema (41 procent) en daarna dienstplicht (34 procent). Veiligheid is voor deze kiezer pas een thema dat op de vierde plaats komt. Maar de aanslag van 7 oktober 2023 is voor de ruime meerderheid, van links tot rechts, een verkiezingsthema. 68 procent van de Joodse Israëli's zegt dat 7 oktober een centrale rol speelt bij de keuze voor een partij. Het gaat daarbij niet alleen om de vraag hoe Israël zich militair moet opstellen, maar ook om de politieke verantwoordelijkheid.

Arabische Israëli’s

Het onderzoek van het Israëlisch Democratie Instituut keek ook naar wat Arabische Israëli’s belangrijk vinden voor hun stemkeuze. Al snel kun je denken dat hun stem voornamelijk door het Israëlisch-Palestijnse conflict wordt bepaald. Maar gevraagd naar hun stemkeuze, blijken veiligheid in hun eigen steden en dorpen en de kosten van het dagelijkse leven veel belangrijker. Criminaliteit binnen de Arabische samenleving staat met stip bovenaan als zwaarwegend onderwerp voor Arabische Israëli’s. Maar liefst 53,5 procent noemt dat als eerste of tweede onderwerp. Daarna komt economie en hoge kosten van levensonderhoud: 46 procent.

Gelijkende thema’s

Je zou bovenstaande kunnen vertalen met: Wie beschermt ons? Wie draagt de lasten? Wie betaalt de rekening? Welke plaats hebben de ultraorthodoxen? Hoe Joods en hoe vrij moet de staat zijn? En wie draagt verantwoordelijkheid voor 7 oktober? En dan blijken Joodse Israëli’s en Arabische Israëli’s, hoewel de motivering verschilt, toch gelijkende thema’s belangrijk te vinden. Of ze dat zelf ook zo ervaren en of dat na de verkiezingen leidt tot constructieve samenwerking en een werkbare coalitie, zal na 27 oktober duidelijk worden.

Dit artikel verscheen eerder in onze maandkrant Israël Aktueel. Klik hier om gratis abonnee te worden!

Bekijk ook deze interessante uitzending over de aankomende verkiezingen in Israël: