De aanslagen volgden elkaar in korte tijd op. Eerst werd een explosief tot ontploffing gebracht bij een synagoge in Rotterdam, daarna bij het Joodse schoolgebouw in Amsterdam-Buitenveldert. Afgelopen nacht vond opnieuw een explosie plaats, dit keer bij het Atrium op de Zuidas in Amsterdam, bij de Bank of New York. De aanslagen zijn opgeëist door een groep die op sociale media verklaarde dat de aanvallen een waarschuwing moesten zijn om banden met “zionistische en Amerikaanse belangen” te verbreken.

“Antisemitisme wordt weer salonfähig”

Volgens Jacobs past de reeks incidenten in een bredere ontwikkeling. “Na de bevrijding was er ook antisemitisme, maar het was niet netjes om antisemiet te zijn,” zegt hij. “Jaren en jaren wordt er weggekeken. Maar 7 oktober was een prachtige gelegenheid om antisemitisme weer salonfähig te maken.”

Overleg met de regering

Naar aanleiding van de aanslagen sprak Jacobs samen met andere vertegenwoordigers van de Joodse gemeenschap met de minister-president en de minister van Justitie en Veiligheid. Volgens hem is het belangrijk dat de overheid duidelijk laat zien dat dit soort geweld onacceptabel is.

De aanpak van antisemitisme is volgens hem tweevoudig. Het eerste is symptoombestrijding. “Beveiliging is nodig en daar wordt ook goed aan gewerkt,” zegt hij. “Maar dat bestrijdt alleen de gevolgen. De vraag is: wat doen we aan antisemitisme zelf?”

Belang van onderwijs

Volgens Jacobs speelt onderwijs een cruciale rol bij het tegengaan van antisemitisme. Toch ziet hij daar nog veel tekortkomingen. “Ik zeg wel steeds: educatie, educatie, educatie, maar het vindt niet plaats. De coördinator antisemitismebestrijding heeft prima video’s gemaakt voor scholen. Maar als leraren zeggen dat het allemaal onzin is, of ze helemaal niet laten zien, dan heeft dat natuurlijk geen zin.”

“We zijn helemaal niet zo erg bezig met antisemitismebestrijding in Nederland. De meeste scholen komen we niet binnen om te praten over antisemitisme of de Holocaust.”

“Niet bang, maar wel alert”

Binnen de Joodse gemeenschap merkt Jacobs verschillende reacties. Veel mensen maken zich zorgen, maar ze zijn niet verlamd door angst. “Ik denk dat de meeste Joden in Nederland niet bang zijn,” zegt hij. “Maar we zijn wel alert. En die alertheid neemt dus toe.”

Hij wijst erop dat Joodse scholen in Amsterdam al jaren zwaar beveiligd zijn. “Dat zijn eigenlijk bunkers geworden. Het is goed dat ze beveiligd zijn, maar het is ook eigenlijk gek dat dat nodig is.”

Meer verbondenheid binnen de gemeenschap

Tegelijkertijd ziet Jacobs ook een onverwacht effect: meer saamhorigheid onder Joden in Nederland. Sinds de recente spanningen en aanslagen zoeken volgens hem juist meer mensen contact met de Joodse gemeenschap. Mensen die vroeger hun Joodse identiteit op de achtergrond hielden, nemen nu contact op. “Ze voelen zich verantwoordelijk: wij zijn Joods, wij komen samen.”

Ook vanuit de bredere samenleving ontvangt hij steun. Hij noemt bloemen bij synagogen, vrijwilligers die helpen bij het onderhoud van Joodse begraafplaatsen en solidariteitsacties. “Het gaat niet om die bloemen of fruitmanden,” zegt hij. “Het gaat om het signaal: wij staan achter jullie.”

“Morele steun is essentieel”

Voor Jacobs is het belangrijk dat de samenleving zich blijft uitspreken tegen antisemitisme. Het gebaar van mensen uit de samenleving dat ze achter Joden staan is essentieel.

“De overheid moet zorgen voor beveiliging,” zegt hij. “Maar wat wij nodig hebben, is de morele steun. Die is van groot belang.”

Bekijk hier de hele uitzending met opperrabbijn Binyomin Jacobs.