De eerste stop is op de plek waar ruim 1300 verwoeste auto’s zijn verzameld, waarvan meer dan driehonderd volledig uitgebrand. In veel van die auto’s zijn de inzittenden vermoord en hun lichamen later gevonden. Bij een aantal auto’s zie je ook foto’s van de slachtoffers en wordt – via het scannen van een QR-code – hun verhaal verteld.

Ben Binyamin Shimoni was op 7 oktober 2023 slechts 31 jaar oud. Toen de aanval begon, probeerde hij in zijn auto weg te komen. Maar zodra hij beter besefte wat er gaande was, besloot hij terug te keren om mensen in veiligheid te brengen. In een eerste poging redde hij vier mensen, daarna nog eens acht. Hij ging een derde keer terug, alhoewel mensen hem ervan probeerden te overtuigen dat niet te doen. Hij had via WhatsApp contact met een vriendin, Gaya Khalifa, die daar samen met Romi Gonen was. Gaya schreef hem dat hij niet moest komen, omdat ze beschoten werden. Toch ging hij, en wist hij de twee dames te bereiken. Hij nam ook Ophir Tzarfati mee. Op de weg terug vonden terroristen hen. Ben en Gaya werden onmiddellijk vermoord. Romi en Ophir werden ontvoerd. Op 12 januari 2024 vond het leger het lichaam van Ophir in Gaza. Op 19 januari 2025 werd Romi Gonen vrijgelaten in een van de deals, na 471 dagen gevangenschap en mishandeling in Gaza. Als je al die autowrakken en foto’s van de bestuurders ziet, en de meest gruwelijke verhalen leest, word je stil van verdriet en verontwaardiging.

De plek waar 364 jongeren zijn vermoord

We rijden door naar het terrein van muziekfestival Nova, over die inmiddels beruchte weg 232. Het terrein staat vol met foto’s en levensbeschrijvingen van de 364 (!) mensen die daar in een paar uur tijd zijn vermoord. De meer dan drieduizend aanwezigen – van wie de meesten tussen de twintig en veertig jaar oud – werden omsingeld en aangevallen door vele honderden, misschien wel duizend gedrogeerde moordmonsters van Hamas. Op een heel grote poster zijn alle gezichten van de 364 vermoorden mensen afgebeeld. Eronder schreef de kunstenaar die het heeft gemaakt: “Het enige wat ze wilden, was dansen en gelukkig zijn. Ik zou u willen vragen hen in hun ogen te kijken en te zien hoe gelukkig ze waren, kort voordat ze werden vermoord.” Boven de beschrijving staat: “Jullie licht zal blijven schijnen en jullie vrolijke lach zal voor altijd herinnerd worden.”

Kfar Aza

Daarna bezoeken we kibboets Kfar Aza, waar wij worden rondgeleid door Orith, een vrouw van eind vijftig die haar hele leven op deze kibboets heeft gewoond, tot 7 oktober 2023. Er woonden toen negenhonderd mensen in de kibboets. De terroristen hebben 64 van hen in koelen bloede vermoord, onder wie de ex-man van Orith, de vader van haar vier kinderen. Uit de kibboets zijn negentien bewoners als gijzelaars meegenomen. De laatste twee nog levende gijzelaars uit Kfar Aza, tweelingbroers, zijn pas half oktober vrijgelaten.

We lopen samen over het terrein van de kibboets die sinds de dag van de inval nog steeds verlaten is. Van veel huizen liggen muren in puin vanwege raketinslagen. In voordeuren en muren van de woningen zien we talloze kogelgaten. Er is één straatje waar ruim 350 (!) terroristen die de kibboets zijn binnengevallen, op een duivelse manier hebben huisgehouden. Voor veel woningen hangen posters van de mensen die in die woningen zijn vermoord. ‘Sivan Elkabets werd op brute wijze in dit huis vermoord.’ Dit was het straatje waar vooral jongvolwassenen woonden.

Een van de woningen is door de vroegere bewoners opengesteld voor bezoekers, omdat zij willen dat de wereld kan zien wat er is gebeurd. Het is een grote puinhoop. Het interieur is stukgeslagen, alles is van de muur getrokken. Zelfs de koelkast is doorzeefd met kogelgaten. Het voelt surreëel als ik nog even alleen in die woning sta, als de anderen alweer weg zijn. Het doet mij denken aan mijn bezoek aan Auschwitz.

De gruwelijke daden van Hamas

Orith vertelt ons ook dat sommige bewoners van de kibboets door de moordmonsters zijn onthoofd. Wat ze met de hoofden en de lichamen hebben gedaan, is te gruwelijk om te vermelden. Het hoofd van een van de vermoorden is nog steeds niet teruggevonden. Orith: “How did we become the bad guys?”, Hoe kan het dat wij opeens de slechteriken werden? Ze vertelt dat velen uit de kibboets de Gazanen al vanaf het ontstaan van de kibboets hielpen, hun geld en voedsel gaven en de zieken uit Gaza naar ziekenhuizen in Israël vervoerden. Ook zijn de kibboetsen in de omgeving van Gaza lange tijd plekken geweest waar Gazanen werk konden vinden en veel meer geld verdienden dan in Gaza.

We lopen langs het archief van de kibboets. Ook daar werkten enkele mensen uit Gaza. Zij hebben allerlei informatie over de kibboets doorgegeven aan Hamas, waardoor de terroristen als eerste de wapenkamer van de kibboets hebben kunnen uitschakelen en de beveiligers niet veel meer konden doen. De inwoners van de kibboets zijn verraden door degenen tegenover wie zij alleen maar vriendelijk waren, die jarenlang bij hen aan tafel zaten. “How did we become the bad guys?”

Geen symmetrie

Orith vertelt dat het Israëlische leger Palestijnse burgers altijd vooraf waarschuwt bij een aanval om militaire installaties uit te schakelen, om zo het maken van burgerslachtoffers te voorkomen. Heeft Hamas de bewoners van de kibboetsen of de jongeren van het Novafestival gewaarschuwd dat zij gingen aanvallen? Er is geen symmetrie tussen de daden van Hamas en de daden van het leger van Israël. Ze eindigt met de opmerking: “Mensen zullen zeggen dat het niet waar is wat hier is gebeurd, dat het niet heeft plaatsgevonden. Daarom laten wij het jullie zien.”

Deze reportage verscheen eerder in onze maandkrant Israël Aktueel. Klik hier om gratis abonnee te worden!