Samen met een gids lopen we door de tuin, het woonhuis, het bakhuis en de stallen. Alles is nog in originele staat, zoals de zusters het hebben achtergelaten. Hun ouders konden in 1907 een stuk grond kopen, waarop een boerderijtje werd gebouwd. Het was een klein bedrijf met land- en tuinbouw en veeteelt.

Als hun ouders overlijden zetten de drie zusters, samen met hun broer Cors, het bedrijf voort. Het is een eenvoudig en sober leven. Na het overlijden van Cors doen de zusters samen het zware lichamelijke werk op de boerderij. Moderne landbouwmachines hebben ze niet.

Geloof in God vormde de leidraad in hun leven. Als we in de ‘mooie kamer’ komen, zien we aan de muur een afbeelding van de allegorische prent ‘De brede en de smalle weg’. Op de brede weg staan alle zonden en verleidingen van het leven afgebeeld. De zusters kozen voor de smalle weg: het pad van de deugd en een leven met God. In het mooie fotoboek Mariahoeve – Drie gezusters en de strijd om het bestaan geven Brand Overeen en Bert Paasman een inkijkje in het dagelijkse leven van de drie zusters.

De zusters zijn nooit getrouwd. Dat kwam niet op hun pad, zeiden ze. Maar gesterkt door hun geloof zetten ze het bedrijf van hun ouders voort totdat ook zij hun Heer en Heiland mochten ontmoeten. Ze rusten in een naamloos graf – door God gekend.

Na afloop van de rondleiding door de oude boerderij nemen we een kijkje in de museumwinkel. Daar vinden we het boek In het spoor van een politieman in oorlogstijd – Balanceren tussen goed en fout. Het is geschreven door G. de Vries, voormalig gids in De Mariahoeve.

Het boek vertelt het verhaal van Wouter van de Kleut. In 1931 kreeg hij een aanstelling als veldwachter in Putten. Hij was een gedreven ‘diender’, die zijn werk met veel plezier en liefde deed. Toen brak de Tweede Wereldoorlog uit. Van de Kleut bleef op zijn post, omdat hij zijn gezin moest onderhouden. In moeilijke omstandigheden werd hij gedwongen keuzes te maken. Wat was goed en wat was fout? Aan de ene kant hielp hij het verzet met blanco persoonsbewijzen en zorgde hij ervoor dat verzetsmensen uit de gevangenis konden ontvluchten. Maar als politieman was hij ook betrokken bij het arresteren van verzetsmensen en Joden. Indrukwekkend om over de innerlijke conflicten van een politieman in oorlogstijd te lezen!

Verder werd ik tijdens het lezen van het boek getroffen door de verhalen over ‘onbekende verzetsmensen’. Landelijk bekend zijn de namen van verzetsmensen, als Johannes en Marinus Post, ‘Frits de Zwerver’, ds. Leen Overduin en Helena Kuipers-Rietberg.

Maar ook op lokaal en regionaal gebied hebben veel mensen belangrijk werk verricht tijdens de oorlog. Een van deze onbekende helden was Frans Tromp. Hij was in Hoevelaken een geliefde en gelovige onderwijzer. Zijn geloof in God en zijn liefde voor het vaderland en het koningshuis speelden een grote rol in zijn leven.

Op 16 mei 1940 begon hij met het verzamelen van achtergebleven wapens en legde daarmee de basis voor de ‘verzetsgroep Tromp’. Hij was een van de eerste Nederlanders die tegen de bezetter in opstand kwam. Verzetsgroep Tromp had onder andere ten doel: het verzorgen van onderduikadressen voor Joden, opvang van piloten die neergestort waren, het uitschakelen en opsluiten van verraders en NSB’ers en contact leggen met andere geheime organisaties en met hen samenwerken. Op grond van zijn geloof was hij ervan overtuigd dat het zijn taak was om aan Joden hulp te bieden.

Door verraad wordt Frans Tromp op 8 maart 1942 gearresteerd. Enkele maanden later wordt hij, samen met andere verzetsstrijders, gefusilleerd door een Duits executiepeloton. In de afscheidsbrief aan zijn vrouw en kleine kinderen schrijft hij: “Ik laat jullie met een gerust hart over aan de zorgen van de Goede Herder en jullie lieve moeder. Werpt al uw bekommernissen op Hem, want Hij zorgt voor u. Er gebeurt niets buiten de wil van de Hemelse Vader… God geve mij kracht ook in dit laatste uur.”

Ook vandaag zijn er onbekende helden. Vorige week sprak ik op een avond van een vrouwenvereniging over ‘Gods trouw aan Israël, ook aan ons’. Daar was ook een consulente met een tafel met Israëlproducten. Ze vertelde dat ze al meer dan 25 jaar consulente is en ze ervaart dat als een grote zegen.

Onbekende helden zijn mensen die zich tegen de geest van de tijd verzetten en ‘gewoon’ achter Israël en het Joodse volk blijven staan. Consulenten die Israëlproducten verkopen. Mensen die Israëlavonden organiseren, ook al moet de politie soms bescherming bieden aan de deelnemers. Scholen die doorgaan met lessen geven over de Joodse geschiedenis.

Onbekende helden zijn mensen die samen met Joden de Kristallnacht herdenken. Het is deze week 88 jaar geleden dat in het hele Duitse Rijk van 9 op 10 november 1938 synagogen in brand gestoken werden, Joodse winkels vernield en Joodse burgers mishandeld, vermoord of gearresteerd werden en naar concentratiekampen gedeporteerd. Door het toenemende antisemitisme zijn Joden ook vandaag de dag op veel plaatsen niet veilig.

Laten we de Allerhoogste bidden om kracht om ook zo’n ‘onbekende held’ te zijn. In Zijn ogen is het kostbaar en Hij zegent het!