In de nacht van 9 op 10 november 1938 – 88 jaar geleden – werden op vele plaatsen in Duitsland en Oostenrijk synagogen in brand gestoken, Joodse winkels vernield en Joden de straat opgesleept. Er vielen tientallen doden in deze ‘Nacht van het gebroken glas’. Het antisemitisme vierde hoogtij. Ruim 30.000 Joodse mannen werden opgepakt en naar concentratiekampen afgevoerd, simpelweg omdat ze Joods waren. Het was de opmaat naar de Shoah, de systematische genocide op het Joodse volk in Europa. De wereld zag het en zweeg, op een enkeling na.

Sinds 7 oktober 2023 is er iets vergelijkbaars aan de hand, niet alleen in Europa, maar wereldwijd. Vandaag gaan er golven van antisemitisme over de wereld en ons land. Vooral daar waar de genocideleugen alle Joden in de beklaagdenbank zet.

De eerste van de drie sprekers tijdens de herdenking was Chanan Hertzberger, voorzitter van het Centraal Joods Overleg. Op niet mis te verstane wijze hekelde hij de Rode Lijn-demonstratie van de dag ervoor en het gedachtegoed dat aan die massale vertoning ten grondslag ligt.

Na een muzikaal intermezzo hield premier Jetten zijn toespraak. Hij gaf daarin aan dat zijn regering een groot bedrag beschikbaar heeft ter bescherming van de Joodse gemeenschap in ons land. “Joden hebben een toekomst in Nederland.” De opdracht is de samenleving weerbaarder maken tegen antisemitisme. Hij vertelde dat hij een Delftsblauwe mezoeza bij zijn voordeur heeft opgehangen, waaruit de solidariteit met de Joodse medelanders moet blijken.

De derde spreker deze avond was de 92-jarige Shoah-overlevende Rolf Kamp. Rolf Kamp is een Joodse Holocaust-overlevende die als klein jongetje de Kristallnacht in Duitsland meemaakte en vervolgens met zijn familie naar Nederland vluchtte. Zijn levensverhaal is bijzonder aangrijpend: terwijl hij en zijn jongere broer Nico de Holocaust overleefden door op dertien verschillende adressen onder te duiken, werden hun vader, grootouders en andere familieleden slachtoffer van de nazivervolging.

Hij sprak over de tijd vóór, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog en hoe hij dat bewust heeft meegemaakt.Vooral zijn onderduiktijd en de mensen die hij daarin heeft leren kennen en waarderen.

Zoals alle jaren waren Joodse Amsterdammers gekomen om bij deze waardige herdenking aanwezig te zijn. De herdenking vond plaats onder grote politiebeveiliging. Dat die beveiliging vandaag de dag noodzakelijk is bij een herdenking van de Kristallnacht, onderstreept misschien wel meer dan welke toespraak ook hoe actueel de herinnering aan deze zwarte bladzijde uit de Europese geschiedenis nog altijd is.