“Het doel van deze as”, legde Netanyahu uit, “is om staten met elkaar te verbinden die een gemeenschappelijk begrip hebben van de regionale realiteit en de bedreigingen waarmee ze worden geconfronteerd.” Hij beschreef zijn visie als een vorm van ‘alliantiesysteem’ of “netwerk van partnerschappen” dat niet alleen Israël en India met elkaar zou verbinden, maar ook Arabische staten, Afrikaanse landen, Griekenland, Cyprus en andere, niet nader genoemde Aziatische partners.

Netanyahu benadrukte het belang van het verdiepen van de banden met India en riep op tot de vorming van een duurzaam bondgenootschap om het hoofd te bieden aan uitingen van radicaal islamisme die de regionale stabiliteit bedreigen. Hij prees India en typeerde de bilaterale samenwerking als van vitaal belang op zowel economisch als veiligheidsgebied, waarbij hij de aspiratie onderstreepte om een partnerschap te ontwikkelen dat gebaseerd is op gedeelde principes van gematigdheid, wederzijds respect en vooruitgang.

Binnen dit kader merkte Netanyahu op dat Israël geïnteresseerd is in het opzetten van een nieuw regionaal “samenwerkingsmodel” dat staten met gemeenschappelijke belangen zou verbinden in de strijd tegen gedeelde bedreigingen.

Hoge diplomatieke bronnen geven aan dat deze aanpak een weerspiegeling is van Netanyahu's bredere strategische visie op de hervorming van de regio, niet alleen door middel van een bilateraal partnerschap tussen Israël en India, maar ook door middel van een uitgebreid netwerk van regionale en Aziatische allianties die zijn opgezet om extremistische islamitische krachten tegen te gaan. Volgens deze bronnen voorziet het concept in een ‘zeshoekige alliantie’ bestaande uit zes belangrijke internationale partners: Israël, India, Griekenland, Cyprus, Ethiopië en de Verenigde Arabische Emiraten. Deze configuratie zou dienen als een verdedigingsboog tegen radicale islamitische assen.

Nu het huidige regime in Iran instort en de kans op de vorming van een nieuwe regering toeneemt, bestaat de mogelijkheid dat de Verenigde Staten en Israël zullen trachten een ‘nieuw Iran’ in het kader te integreren.

Hoge veiligheidsfunctionarissen zijn van mening dat Israël nu zijn strategische focus verlegt: van het voornamelijk elimineren van de door Iran geleide sjiitische as naar het voorbereiden op de opkomst van een nieuwe soennitische as die mogelijk het vacuüm wil opvullen dat door het instortende Iran is ontstaan. Deze toekomstige soennitische alliantie, die naar verluidt Turkije, Qatar, Egypte, Saoedi-Arabië en Pakistan omvat, wordt door sommige Israëlische analisten gezien als een poging om de regionale invloed van Israël aan te vechten en zijn strategische manoeuvreerruimte te beperken.

Turkije, dat wordt beschouwd als een van de leidende staten binnen het kamp van de Moslimbroederschap, wordt in Israël steeds meer gezien als een potentieel ‘nieuw Iran’. Ankara heeft zijn invloed in Syrië, Libië, Soedan en Somalië uitgebreid en wordt gezien als een land met regionale ambities die doen denken aan de expansionistische houding van Iran.

Saoedi-Arabië streeft ondertussen niet langer publiekelijk naar normalisatie met Israël, grotendeels vanwege meningsverschillen over de tweestatenoplossing en de oprichting van een onafhankelijke Palestijnse staat. Riyad heeft ook een defensieovereenkomst gesloten met Pakistan, een kernmacht, een ontwikkeling die Israëlische waarnemers nauwlettend volgen.

Diplomatieke bronnen benadrukken verder dat Israël de voorgestelde as niet alleen vanuit veiligheidsoogpunt bekijkt, maar ook als een strategisch-economische hefboom. Jeruzalem streeft ernaar zich te positioneren als een centraal doorvoerpunt tussen Azië en Europa, mede dankzij de economische corridor tussen India, het Midden-Oosten en Europa, die tot doel heeft India via de Golf en Israël met Europa te verbinden.

Tegelijkertijd investeert Israël in versterkte samenwerking met Griekenland en Cyprus op het gebied van energie, aardgas en zeetransport, met als doel het oostelijke Middellandse Zeegebied om te vormen tot een regionaal energiecentrum.

Hoge diplomaten concluderen dat de beoogde “zeshoekige alliantie” niet louter een politieke of veiligheidsovereenkomst is, maar een strategische langetermijnvisie die erop gericht is Israël te positioneren als een cruciaal knooppunt in een opkomend netwerk van economische en geopolitieke belangen.

Het succes van dit initiatief zal echter afhangen van het vermogen van Israël om blijvende Amerikaanse steun te verkrijgen in de confrontatie met de door Iran geleide sjiitische as, en tegelijkertijd te navigeren door de veranderende dynamiek van een potentiële soennitische coalitie in de regio onder leiding van Turkije en Saoedi-Arabië.

Oorspronkelijk gepubliceerd door het Jerusalem Center for Security and Foreign Affairs.