Shaked is drieënhalf jaar oud, een vrolijk kind dat overal op klimt en naar ninjalessen gaat. Anat heeft een routine opgebouwd die goed werkt. Ze worden omringd door familie en vrienden.

“Maar tegelijkertijd is het ook absoluut niet oké,” vertelde ze aan JNS in een interview in aanloop naar de herdenking van die vreselijke dag. “We missen Davids aanwezigheid voortdurend.”

Majoor (res.) David Haim Meir (31) reservist bij de elite-eenheid Sayeret Matkal, kwam op 7 oktober 2023 om het leven tijdens gevechten met Palestijnse terroristen in de kibboets Be’eri.

Shaked was toen zeven maanden oud. David heeft hem nooit zien lopen of horen praten.

Een van de meest hartverscheurende foto’s van de oorlog toont baby Shaked die glimlacht bij het graf van zijn vader, naast zijn diepbedroefde moeder, een maand na Davids dood.

Over de zeven korte maanden die David met zijn kind had, zegt Anat: “Hij was een vader die helemaal verliefd was. Al zijn tederheid kwam naar buiten stromen.”

Hij zei altijd, herinnert ze zich, “Ik wilde dat iedereen zo’n perfect kind had als het mijne. Ik heb het meest perfecte kind ter wereld.”

“Ik voed Shaked nu al langer in mijn eentje op dan dat ik hem samen met David heb opgevoed”, zegt ze pijnlijk.

In het eerste jaar na Davids dood slaagde Anat er nauwelijks in om het huis te verlaten. Ze had ’s ochtends geen zin om zich aan te kleden. Geleidelijk aan veranderde haar realiteit. Nu heeft ze misschien wel zin om naar een restaurant te gaan, een shirt te kopen of met mensen af te spreken.

“De pijn blijft dezelfde pijn, en het verlangen blijft hetzelfde verlangen”, zegt ze. “Maar het leven groeit eromheen.”

“Na verloop van tijd begin je tegen jezelf te zeggen: ‘Dit is mijn leven. Hij komt nooit meer terug.’”

Anat beseft dat dat besef bij Shaked nog maar net begint door te dringen. Ze moet hem steeds weer uitleggen dat David nooit meer fysiek deel zal uitmaken van hun leven.

Ze herinnert zich een voorval toen ze onderweg waren naar een familiedag die door Davids militaire eenheid werd georganiseerd. Een opgewonden Shaked zei: “Misschien is mijn papa er wel.”

“Schatje, papa zal er niet zijn,” moest ze uitleggen. “Als papa hier ergens zou zijn, zou hij naar huis komen. Maar dat is hij niet. Hij is nergens. Hij kan niet terugkomen. Hij is in de oorlog omgekomen. Zijn lichaam werkt niet meer.”

David zou hier moeten zijn

Gevraagd wat ze mist aan hun leven samen, vertelt Anat over de eenvoudigste, alledaagse rituelen, zoals hun dagelijkse koffieafspraakjes.

“We zouden nooit de avond afsluiten zonder samen even te gaan zitten voor een kopje koffie”, herinnert ze zich.

“Het zijn al die allerkleinste momenten van het leven en van het samenzijn.”

Anat maakt snel korte metten met het perfecte beeld dat kan ontstaan rond iemand die als held sterft. Ze hadden ruzie, zegt ze, net als elk getrouwd stel. Maar als David thuiskwam en merkte dat ze verdrietig was, vroeg hij: “Wat zou je vandaag gelukkig kunnen maken?”

En soms mist ze gewoon dat extra paar handen.

Ze beschrijft een sabbatwandeling met vrienden, een steile heuvel en Shaked die vraagt om gedragen te worden. Ze had geen kracht om hem op te tillen. Ze weet dat David hem moeiteloos op zijn schouders zou hebben getild, terwijl hij het kleine speelgoedautootje in zijn andere hand zou dragen.

“En dan denk ik boos: waar is hij? Waarom is hij niet hier? Waarom moet ik dit alleen doen?”

Thuis zijn er foto’s en gesprekken over David. Familie en vrienden praten voortdurend over hem. Shaked weet dat zijn vader een held was, maar Anat maakt zich zorgen dat ze hem alleen die kant van David laat zien.

“Het is moeilijk om op te groeien in de schaduw van iemand die de grootste held was, de geweldigste persoon, de beste in alles, want uiteindelijk was David een mens”, zegt ze.

“Het is heel moeilijk om een beeld van iemand over te brengen als hij hem uiteindelijk niet echt heeft gekend en zich hem niet zal herinneren”, voegt ze eraan toe.

Steun

Anat staat niet alleen in haar dagelijkse worstelingen en uitdagingen.

Zij is een van de 355 weduwen, en Shaked een van de 880 kinderen, die sinds 7 oktober 2023 een echtgenoot of ouder hebben verloren die in dienst was bij de Israëlische strijdkrachten en veiligheidsdiensten, volgens cijfers van het Ministerie van Defensie die voorafgaand aan de derde herdenking zijn vrijgegeven.

De IDF Widows and Orphans Organization (IDFWO), die Anat en Shaked ondersteunt, heeft haar werk moeten aanpassen aan de vele jonge gezinnen die sinds het bloedbad een dierbare hebben verloren.

De organisatie, opgericht in 1991, biedt emotionele en financiële hulp, gemeenschapsprogramma’s en belangenbehartiging voor de echtgenoten en kinderen van gesneuvelde soldaten en ander veiligheidspersoneel.

Anat vindt het fijn dat de ondersteuning en het programma-aanbod van de IDFWO zijn afgestemd op de leeftijd van het kind. Shaked is nog te jong om zelfstandig naar activiteiten te gaan. Via het Otzmama-programma brengt de organisatie kinderen tot 6 jaar en hun weduwmoeders bij elkaar; oudere kinderen kunnen zich aansluiten bij de Otzma-gemeenschap voor kinderen van 6 tot 18 jaar.

Een onmisbare zusterband

Al bijna drie jaar bouwt Anat ook vriendschappen op met vrouwen die ze niet kende voordat hun echtgenoten overleden – andere vrouwen zoals zij die steun ontvangen van de IDFWO.

Anat heeft het gevoel dat het programma haar de rust heeft gegeven die ze nodig had, weg van de zware realiteit van het in haar eentje opvoeden van een jong kind.

“Het is constant ik tegen hem en hij tegen mij, en er is niemand die even kan ingrijpen om de balans te herstellen”, zegt ze. “Er is geen vader die binnenkomt om te helpen de balans te herstellen, of een broer of zus die er is. We zijn heel, heel hecht en verbonden en zo, maar daar zitten ook heel grote uitdagingen in.”

Ze gelooft niet dat ze de afgelopen drie jaar had kunnen doorstaan zonder haar nieuwe zusterschap.

“Wat me de grootste kracht heeft gegeven om te overleven, is dit – deze saamhorigheid”, zegt ze over de krachtige nieuwe vriendschappen die ze heeft opgebouwd.

Drie jaar later

Gevraagd wat mensen zich drie jaar na Davids dood misschien niet realiseren, zegt Anat: “Zelfs als je er goed uitziet, zelfs als je glimlacht, zelfs als je lacht, zelfs als je met vrienden op stap gaat, kan het zijn dat je tien minuten later in de auto zit, in tranen uitbarst en huilt vanwege een liedje dat je hoorde.”

“Dat gebeurt voortdurend,” geeft ze toe.

Wat wil ze dat mensen zich van David herinneren? Anat zegt dat een van zijn unieke eigenschappen zijn gevoeligheid voor de mensen om hem heen was.

“Deze mensen zijn niet vanwege 7 oktober als helden geboren”, zegt ze over degenen die in de strijd zijn omgekomen. “Het begon met kleine daden van moed en alle kleine dingen die ze gedurende hun leven deden.”

“David was zo iemand. Hij was zich altijd bewust van wat er om hem heen gebeurde. Hij gaf oprecht om de kleinste dingen.”

“En ik denk dat dat ook de reden was waarom hij die heel, heel, heel grote daad verrichtte op 7 oktober,” concludeert ze. “Uiteindelijk gaat het erom hoe je met de kleine dingen omgaat, en dat begint bij de manier waarop we ons dagelijks leven leiden.”

Bekijk ook deze indrukwekkende uitzending waarin twee overlevenden van de slachtpartij in kibboets Kfar Aza vertellen over die verschrikkelijke dag.