Volgens functionarissen die op de hoogte zijn van de details, vormt de humanitaire hulpcorridor een van de kanalen waarmee Hamas zich kan herstellen; onlangs zijn er ten minste twee zendingen ontdekt waarin verboden materialen waren verborgen onder het mom van voedsel en goedgekeurde humanitaire hulpgoederen. Hoge functionarissen zeggen dat deze inbeslagnames geen op zichzelf staande incidenten zijn, maar deel uitmaken van een mechanisme dat bedoeld is om het voortbestaan van Hamas te waarborgen en te voorkomen dat de organisatie instort.

In de praktijk heeft het staakt-het-vuren Hamas niet alleen niet gestopt, maar de organisatie juist de ruimte gegeven om haar hernieuwde verankering en opbouw te verdiepen. De terroristische organisatie in de Gazastrook maakt gebruik van de vertraging bij de uitvoering van de tweede fase van de overeenkomst als een “kans” om zich te herstellen en opnieuw te bewapenen.

Niet alleen dat, maar Hamas vergroot ook zijn openlijke aanwezigheid ter plaatse. Zijn militanten bewegen zich in het openbaar, versterken het bestuur, bemannen gewapende controleposten en herstellen de overheidsinfrastructuur. Hamas controleert stevig meer dan twee derde van het grondgebied in de Gazastrook dat niet in handen is van de Israëlische strijdkrachten, en doet dit door een combinatie van geweld, intimidatie, het uitdelen van geld en het gebruik van een deel van de humanitaire hulp als instrument om het bestuur te versterken.

Smokkel met containers

Sinds de zomer van 2025 worden wapens en munitie de Gazastrook binnengesmokkeld met drones die vanaf Egyptisch grondgebied worden gelanceerd. Het leger is erin geslaagd een handvol pogingen te verijdelen, maar de werkhypothese moet zijn dat sommige smokkeloperaties zijn geslaagd. Volgens functionarissen die bekend zijn met de details heeft Hamas ook maritieme smokkelcapaciteiten ontwikkeld met behulp van containers die naar de kusten van Zuid-Gaza drijven.

Maar het echte risico, zeggen de functionarissen, ligt in het kader van de humanitaire hulp, waarbij honderden vrachtwagens vanuit Egypte via Israël Gaza binnenkomen. De vrachtwagens bevatten ogenschijnlijk humanitaire hulp en worden geïnspecteerd door Israëlisch personeel, maar de inspectie is niet waterdicht, en Hamas maakt gebruik van de mogelijkheid om goederen in Egypte voor te bereiden om op een geraffineerde manier verboden materialen en producten in de hulpgoederen te verbergen.

Hamas, zeggen de functionarissen, gebruikt de humanitaire hulp op vier manieren als reddingslijn:

• De eerste is het smokkelen van wapens, munitie en componenten voor tweeërlei gebruik in zendingen, waaronder motorolie, elektronische apparatuur en grondstoffen voor de lokale productie van raketten. Deze worden in dozen gestopt en verborgen tussen legitieme goederen, en geen enkel inspectiemechanisme kan ze met 100 procent zekerheid opsporen.
• De tweede manier is economische onafhankelijkheid in het licht van de blokkade. Hamas neemt sommige hulpzendingen in beslag, verkoopt ze op de markt, verdeelt het geld onder zijn medewerkers en gebruikt het om infrastructuur te ontwikkelen en de bevolking te ondersteunen.
• De derde reden is het ondermijnen van de legitimiteit van alternatieve instanties, omdat de hulp via door Hamas gecontroleerde mechanismen verloopt, waardoor de positie van Hamas als enige bestuursinstantie wordt versterkt en pogingen om een alternatief bestuursmechanisme op te zetten worden verzwakt.
• De vierde reden is dat humanitaire hulp dient als dekmantel voor inlichtingenactiviteiten en het smokkelen van apparatuur en onderdelen voor communicatie- en technische apparatuur die Hamas nieuwe commandovoering- en controlecapaciteiten verschaffen.

Veiligheidsfunctionarissen zeggen dat het echte risico het mislukken van de overeenkomst is. Op dit moment is de tweede fase van het staakt-het-vuren, die uiteindelijk zou moeten leiden tot de demilitarisering van de Gazastrook, uitgesteld. Het leger blijft voorlopig in Gaza, maar Hamas gebruikt, zoals opgemerkt, de tijd om zijn macht binnen de Gazastrook op te bouwen, terwijl het ook middelen in andere landen concentreert om mogelijkheden te vinden om goederen Gaza binnen te smokkelen.

Hamas blijft ter plaatse actief

De veronderstelling dat het sluiten van de grenzen Hamas ervan weerhoudt zijn kracht te herstellen, is onjuist, vooral omdat de groep niet-ontplofte legermunitie gebruikt om diverse wapens in elkaar te zetten. Veiligheidsfunctionarissen zeggen dat zolang er geen strengere inspecties worden ingevoerd om de veiligheidslagen uit te breiden, Hamas steeds sterker zal worden, zijn strijdkrachten zal uitbreiden en zich zal voorbereiden op een nieuwe confrontatie.

Gezien dit alles, en gezien de Hamas-activiteiten die op de grond zijn vastgesteld, klinkt binnen de top van het leger steeds vaker dat een terugkeer naar gevechten in de Gazastrook onvermijdelijk zal zijn. Voorlopig is het onduidelijk hoe dit allemaal kan worden gerealiseerd, met vijf legerdivisies in Libanon, extra troepen in Syrië, de behoefte aan versterkingen in Judea en Samaria, en de feitelijke focus van de Israëlische luchtmacht op voorbereidingen voor Iran.

Daarom vinden veiligheidsfunctionarissen het belangrijk dat Israël blijft aandringen op voortgang van de demilitarisatieovereenkomst in Gaza, en niet in een situatie terechtkomt waarin de oorlog in Iran en Libanon de internationale gemeenschap en Israël zelf uitput en afleidt van het doel om de Gazastrook te demilitariseren.

Oorspronkelijk gepubliceerd door Israel Hayom.