De aanleiding ligt dieper dan alleen een persoonlijke keuze. Lenny spreekt over de moslimideologie in de wereld, die ook in Nederland aanwezig is en die volgens haar “in en in ziek” is, een ideologie die je niet met praten weg krijgt. “Met redelijkheid kom je er niet doorheen. Je denkt soms: misschien verzachten ze, misschien komt er nuance. Maar dan zie je dat ze opnieuw terugslaan. Het zit vast, het is decennialang geïndoctrineerd.” Volgens haar zal het Westen daar steeds meer mee te maken krijgen. “Er is een enorme haat die zijn weerga niet kent. Het beest is los. Wat op één plek begint, verspreidt zich over de wereld.”

Kantelpunt

De gebeurtenissen van 7 oktober 2023 markeerden voor Lenny een kantelpunt. “Ik voelde het meteen. Die dag veranderde alles. Ik nam de eerst mogelijke vlucht naar Israël. Ik wilde naar mijn kinderen en kleinkinderen. De verhalen die ik hoorde van mijn kleinzoon, die op 7 oktober gewond raakte en thuis aan het revalideren was, waren verschrikkelijk en niet in woorden te omvatten. Wat haat kan doen, ik kan het niet bevatten.”

Op de terugweg naar Nederland kon ze haar gedachten niet stilzetten. “Mijn intuïtie nam het over. Ik begon te schrijven, pagina na pagina. De man die naast mij zat, vroeg: ‘Bent u journalist?’ Ik schreef gewoon op wat bij me opkwam. Alsof ik het moest vastleggen om te begrijpen wat er gebeurd was. Voor mij werd toen zichtbaar dat Israël in groot gevaar zou zijn geweest als het zich niet had verdedigd.”

Zwaardere sfeer

“De sfeer in Nederland is zwaarder geworden. De humor is verdwenen. Stand-upcomedians bijvoorbeeld kunnen niet meer vrijuit spreken over de islam. Het losse is weg. Mensen houden zich vast aan denkpatronen, vooral uit angst. Systemen zoals het communisme en ook de democratie lijken aan het instorten. In de Thora staat beschreven wat er gebeurt wanneer samenlevingen moreel afglijden. Wat we nu meemaken, is niet alleen politiek, het is een zware geestelijke crisis.”

Intense haat

Ook wordt volgens Lenny de scheiding tussen mensen steeds sterker. “Er loopt een rode lijn door families en vriendschappen. Ik merk het om me heen. Er komt een moment dat, als je met elkaar praat, je elkaar niet meer begrijpt en zelfs niet meer met elkaar spreekt. Omdat het onbegrip voor elkaar te groot is. Het zorgt voor een afschuwelijke scheiding tussen vrienden en soms ook familieleden.”

Lenny merkt het ook in haar werk. “Ik word geweerd in sommige theaters. Ik pas niet in hun narratief. Sinds 7 oktober is dat steeds duidelijker geworden.” Toch wil ze zichzelf niet als slachtoffer neerzetten. “Ik probeer het universeel te houden, als toeschouwer. Natuurlijk maak ik het persoonlijk mee, maar het gaat om iets groters.”

Wat haar het meest raakt, is de intensiteit van de haat. “Als je haat voelt die niet normaal is, een diepe wens tot destructie, weet je dat je met iets gevaarlijks te maken hebt. Iedereen die openstaat voor een gesprek, zelfs als hij anders denkt, is constructief. Maar wie diep in haat zit, daar kun je weinig aan doen.”

Liefde

Tegelijkertijd voelt ze ook heel veel liefde. “De mensen die naar mijn voorstellingen komen, hun warmte, hun trouw, dat is overweldigend. Na afloop komen ze naar me toe. Soms spreken ze zich niet eens uit, maar ik zie het in hun ogen.”

Samen beslissen, samen gaan

In mei zet Lenny, samen met haar man Rob, de grote stap. “Omdat Israël mij roept. Mijn kinderen wonen er. Maar het is meer dan dat. Het is een sprong in het ongewisse. Ik laat alles achter: mijn luxe, mijn vrienden, mijn publiek. In Israël kan ik niet aan de arm van mijn dochters en hun kinderen meelopen. Ik moet opnieuw een leven opbouwen. Dat voelt als een klein beetje sterven. Je doorbreekt je patronen, je staat open voor het nieuwe. En dat kan heel goed zijn.”

Ook haar man Rob speelt een rol in de beslissing te verhuizen. “Hij heeft een openhartoperatie gehad en is nog niet zo sterk als vroeger. En juist nu wil hij ook heel graag naar Israël. Dat heeft hij nooit eerder zo gevoeld. Als we nog langer wachten, doen we het misschien nooit.”

Als Lenny over Israël begint te praten, is ze nauwelijks te stoppen. “Zovelen hebben hun leven gegeven om het bewoonbaar te maken. Er zijn oorlogen geweest, er zijn zware offers gebracht. Maar kijk wat het in enkele decennia heeft bereikt. Het is welvarend en leider in de wereld op zoveel gebieden. De vitaliteit van de geest is voelbaar. De wil om te leven, zit diep in het Jodendom. Dankbaarheid voor het leven staat bovenaan in de gebeden. Dat waait door het land en door de mensen heen. De meningen zijn er verdeeld, maar daar kan dat. De discussies zijn gestoeld op kennis. Veel genuanceerder dan aan sommige praattafels in Nederland, waar zogenoemde Midden-Oostendeskundigen worden uitgenodigd die er nog nooit zijn geweest.”

Lenny weet nog niet wat ze in Israël zal vinden. “Ik ben benieuwd hoe mijn liedkunst zich daar zal uiten. Ik laat me verrassen door wat komen gaat en ook door mezelf. Maar één ding weet ik zeker: ik luister naar die stem in mij die zegt: Israël is jouw land, daar hoor je.”

Dit interview verscheen eerder in onze maandkrant Israël Aktueel. Klik hier om gratis abonnee te worden!