De laatste tijd klinkt er op straat in Israël steeds vaker een vraag: “Het is moeilijk te begrijpen waarom Trump zo bijna messiaans geobsedeerd is door een deal met een vijand die hem keer op keer in zijn gezicht uitlacht. Wat is er gebeurd met de Amerikaanse president die wij zo waardeerden?” Misschien klinkt dat als politiek. Maar onder die vraag ligt een heel Joodse pijn: “Wij dachten dat deze man het begreep. Wij dachten dat hij aan onze kant stond. Wat is er gebeurd?” En het antwoord is misschien, er is helemaal niets met hem “gebeurd”. Maar misschien is er iets gebeurd met het beeld dat wij van hem hadden gemaakt.
Een niet-Joodse president kan een goede shaliach zijn, een boodschapper van G-d. En ja, wij mogen, en moeten, dankbaarheid hebben wanneer zo iemand het Joodse volk, het land Israël, gijzelaars, veiligheid of religieuze vrijheid helpt. Maar een boodschapper is niet de Bron. Een president is geen Rebbe en geen Rosh Yeshiva. Een politieke bondgenoot, zelfs een oprechte, blijft een mens met zijn eigen belangen, druk, berekeningen en beperkingen. Iemand die vandaag warm over Israël spreekt, kan morgen spreken vanuit Amerikaanse belangen, persoonlijke nalatenschap, ego, olieprijzen, wereldwijde druk, adviseurs, of zijn eigen gevoel dat “ik alleen een deal kan sluiten.” Dat is niet per se verraad. Dat is simpelweg een basar ve’dam, vlees en bloed.
Wel of niet terugslaan?
Zondagavond 7 juni vuurde Iran een salvo ballistische raketten af richting Noord-Israël. Het was de eerste rechtstreekse Iraanse raketaanval op Israël sinds het staakt-het-vuren van april 2026. Volgens Barak Ravid, een Israëlische diplomatiek correspondent, zei Trump hierover: “Het Iraanse raketvuur heeft niemand geraakt. Ik hoop dat Israël niet reageert. Als Bibi hen terug aanvalt, blijft dit gewoon doorgaan zoals het de afgelopen 47 jaar is gegaan, of de afgelopen 3.000 jaar.” Trump zou daaraan hebben toegevoegd: “Ik ga Bibi nu bellen en hem zeggen dat hij niet moet reageren. Beide kanten hebben hun deel al gedaan. Israël heeft zijn aanval gehad, en Iran heeft zijn aanval gehad. We hebben er niet nog één nodig.”
En precies die woorden doen pijn op straat in Israël. Want vanuit ons perspectief is “er is niemand geraakt” niet het hele verhaal. Ballistische raketten die op Joden worden afgevuurd, worden niet “niets” omdat G-d ze liet missen, of omdat luchtafweersystemen ze hebben onderschept. Een mislukte moordpoging blijft een moordpoging. Een wonder verandert een rasha (een kwaadaardig mens) niet plotseling in een vredelievende onderhandelingspartner.
David HaMelech (Koning David) heeft ons dit al geleerd: “Vertrouw niet op edelen, op een mens bij wie geen verlossing is” (Psalmen 146:3). Er staat niet: “Bedank edelen niet.” Er staat: “Vertrouw niet op hen.” En misschien ligt precies daar de dunne lijn. Wij moeten hakaras hatov hebben, dankbaarheid. Wij moeten politiek realistisch zijn en doen wat wij kunnen doen. Maar emotionele afhankelijkheid? Dat niet.
En juist hier zien we hoe ingewikkeld de situatie is. Trump zou Netanyahu hebben gezegd niet terug te slaan, omdat hij de onderhandelingen wilde beschermen en geloofde dat een deal binnen handbereik was. Maar Israël sloeg wel terug. Volgens het leger voerde de Israëlische luchtmacht aanvallen uit op militaire doelen in West en Centraal-Iran, kort nadat Iran zijn raketsalvo richting Noord-Israël had gelanceerd. Volgens lokale mediaberichten werden explosies gemeld in verschillende Iraanse steden.
Dus zelfs op het gewone politieke vlak is het beeld niet eenvoudig. De Amerikaanse president zegt het ene. Meestal luistert Israël, maar soms doet Israël toch wat zij nodig acht. Iran vuurt. Israël antwoordt. Diplomatie trekt de ene kant op, veiligheidsrealiteit de andere kant, en iedere leider speelt met vuur terwijl hij denkt dat hij de vlam onder controle heeft.
Maar wij kennen de woorden van Shlomo HaMelech (koning Salomo): “Het hart van een koning is als waterstromen in de hand van G-d” (Spreuken 21:1). Het hart van een koning ligt in de hand van Hashem. Hij buigt het waarheen Hij wil. Vandaag spreekt de koning warm. Morgen zet hij druk. Vandaag klinkt hij als een vriend. Morgen klinkt hij koud, verward of door eigenbelang geleid. Ook dat komt van Boven.