U schreef in 2020 het boek The War of Return. Wat bracht u ertoe om juist het ‘recht op terugkeer’ als een belangrijk obstakel voor vrede te zien?

“Ik stel dit, omdat dit recht niet bestaat. De overgang van imperiums naar natiestaten in de twintigste eeuw verliep zeer bloedig, met burgeroorlogen, regionale oorlogen, twee wereldoorlogen en tientallen miljoenen vluchtelingen. Mensen vluchtten doorgaans naar de kant die qua nationaliteit, religie, taal of etniciteit het meest bij hen paste. Deze mensen kregen allemaal deze ene boodschap te horen: ‘Het is zwaar en tragisch maar het vroegere is voorbij, ga verder met je leven en bouw een nieuw bestaan op in het land waar je terecht bent gekomen.’

De Palestijnse Arabieren zijn de enige groep die generatie na generatie vluchteling blijft, ook al zijn ze volgens geen enkele internationale norm vluchtelingen. In het boek constateer ik dat de reden daarvoor niet is dat hun verhaal bijzonder triest was of de oorlog bijzonder wreed. Het enige wat bijzonder is, is dat zij, in tegenstelling tot tientallen miljoenen andere vluchtelingen over de hele wereld, weigeren de uitkomst van de oorlog te accepteren, en weigeren het bestaan van een Joodse staat te accepteren.”

Welke rol spelen de islam en het jihadisme volgens u in de weigering om de Joodse staat Israël te erkennen?

“Ik kan wel zeggen dat ze een zeer centrale en richtinggevende rol spelen. Het Arabische geweld houdt verband met het feit dat, vanuit hun perspectief, de enige Joden die zij bereid zijn te accepteren, Joden zijn die lager staan in de Arabische en islamitische hiërarchie. Joden die aanspraak maken op gelijkheid krijgen met geweld te maken. Het bestaan van een Joodse staat, waarin Joden soeverein zijn in hun eigen land en als volwaardige mensen worden behandeld, is vanuit Arabisch en islamitisch perspectief onaanvaardbaar.”

Als u kijkt naar de vraag wat de Palestijnen uiteindelijk willen: waarom denkt u dat zij de Joodse staat Israël niet accepteren?

“Een belangrijke achtergrond die ik wil noemen is het nazisme, dat in de jaren dertig en veertig grote invloed had op de Palestijnse Arabieren en op Arabieren in het algemeen. Veel mensen denken dat Hamas alleen islamistisch is, maar als je het handvest van Hamas leest, bestaat het voor ongeveer vijftig procent uit de ideologie van de Moslimbroederschap en voor vijftig procent uit nazipropaganda in het Arabisch. Dat nazisme had een enorme invloed op het pan-Arabisme en heeft dat nog steeds.

Daarnaast speelt het antizionisme van de Sovjet-Unie een grote rol. De Protocollen van de Wijzen van Zion zijn geschreven in het tsaristische Rusland en dat werd vrijwel overal het basisboek van het antisemitisme. Na de Tweede Wereldoorlog kon de Sovjet-Unie zich moeilijk openlijk verbinden met het nazisme. Daarom creëerde zij het antizionisme als een respectabel alternatief, maar met dezelfde beelden en ideeën over de bloeddorstige Joden. De invloed van de Sovjet-Unie is dat zij het Palestijnse nationalisme letterlijk heeft gecreëerd.

Het ‘palestinianisme’ is dus een giftig brouwsel, het bevat het slechtste van de islam en van de Arabische identiteit. Het bevat het slechtste van het Westen met het nazisme, en het slechtste van de christelijke orthodoxie vanuit de Sovjet-Unie.”

U gebruikt het begrip ‘palestinianisme’. Wat bedoelt u daar precies mee?

“Palestinianisme is niets anders dan antizionisme met een specifiek gezicht. Met andere woorden, het betekent gewoon het streven naar het vernietigen van de staat Israël onder het mom van opkomen voor de Palestijnen, vanuit de voedingsbronnen die ik zojuist noemde. Palestinianisme staat ook voor een samenleving die anderen de schuld geeft. De socioloog René Girard zegt dat samenlevingen in crisis twee vragen stellen: wat te doen en wie de schuld te geven. Hij zegt dat het belangrijk is om te weten wie de schuld heeft, maar dat je in een neerwaartse spiraal terechtkomt als je je daarop blijft richten en niet vraagt wat je moet doen.

Je ziet het ook in Amerika. Er wordt gezegd: vanwege het zionisme, vanwege Israël hebben we geen gezondheidszorg. Maar zelfs als Israël morgen niet meer zou bestaan, zouden Amerikanen nog steeds een vreselijk gezondheidszorgsysteem hebben. Het heeft niets met Israël te maken. Maar als je jezelf voortdurend zo’n verhaal vertelt in plaats van het probleem op te lossen, ga je uiteindelijk zo denken. Het antizionistische palestinianisme is de ideologie van mislukte staten, die vanuit hun mislukking de Joden en Israël de schuld geven van hun eigen falen.”

U ziet het palestinianisme inmiddels wereldwijd terug. Waarom heeft deze ideologie volgens u zoveel invloed gekregen, ook in het Westen?

“Volgens mij is het palestinianisme wereldwijd zo’n beetje de meest succesvolle ideologische export geworden. De enige reden daarvoor is natuurlijk dat het een respectabele dekmantel biedt voor traditioneel antisemitisme. Het zionisme gaat niet alleen over de politieke beweging van het Joodse volk voor zelfbeschikking in hun voorouderlijk thuisland. Het zionisme is ook een levenshouding. Het zegt dat je het leven benadert als een bouwer. Je wilt opbouwen en creëren. Je neemt een land dat bijna volledig door malaria wordt geteisterd en maakt er een bloeiende staat Israël van. Je lost problemen op. Dat is zionisme. Zionisme is deze ‘we kunnen het, tegen alle verwachtingen in het onmogelijke mogelijk maken’-houding ten opzichte van het leven.

Het palestinianisme is precies het tegenovergestelde. Het zegt in feite: ‘Alle anderen zijn de schuldigen. Ik ben slechts een slachtoffer, en wat ik ook doe, zelfs als ik een bloedbad aanricht, ik ben nergens verantwoordelijk voor. Ik koester mijn wrok.’ Ik denk dat wat we vandaag de dag in het Westen zien een nadruk is op slachtofferschap en het koesteren van wrok. In die omgeving gedijt het palestinianisme.”

U schrijft in uw recente boek Peace Not Now dat Israël een andere visie op vrede nodig heeft. Wat is volgens u de belangrijkste verandering die Israëli’s zelf moeten maken in hun denken?

“Mijn belangrijkste boodschap is dat Israëli’s echt moeten wennen aan het feit dat ze een soeverein volk zijn in hun eigen land. Dat betekent dat onze visie voor de regio er een moet zijn waarin de regio dat ook begrijpt. Ik noem die visie Arabisch zionisme of moslimzionisme. Het gaat om een visie op de regio die uiteindelijk tot vrede moet leiden, maar zover zijn we nog niet. Een visie waarin de Arabische en moslimwereld het zionisme omarmen. Het betekent dat ze niet alleen erkennen dat de Joden geen buitenlanders zijn, geen blanke Europese kolonialisten in hun eigen land, maar dat ze het zionisme ook omarmen voor hun eigen samenleving en gaan bouwen aan hun toekomst.”

Als u vooruitkijkt: wat zou volgens u het best mogelijke scenario zijn voor Israël en de Palestijnen?

“Ik hoop dat steeds meer Arabische landen genoeg zullen krijgen van het antizionisme en zich zullen realiseren dat het een complete verspilling van tijd, middelen en aandacht is geweest. En ik hoop dat deze landen zionistisch zullen worden in beide betekenissen van het woord: door Israël en het Joodse recht op zelfbeschikking te steunen én door samenlevingen op te bouwen die problemen oplossen in plaats van de Joden de schuld te geven. Ik ben ervan overtuigd dat we tot een voor beide partijen aanvaardbare oplossing zullen komen zodra de Arabieren in Gaza en in Judea en Samaria ons niet langer willen vernietigen.”

Dit interview verscheen eerder in onze maandkrant Israël Aktueel. Klik hier om gratis abonnee te worden!