Sluiten

Zoeken.

Artikelen

Activiteiten

Kennisbank

Podcasts

Projecten

Publicaties

Videos

Overig

Samenleving

Terug naar overzicht

Vietnamese bootvluchtelingen in Israël

Door Petra van der Zande - 

14 juli 2026

D203-094

De Vietnamese bootvluchtelingen worden naar Israël gevlogen. | Foto: GPO Israel

"Wie dan weet goed te doen, en het niet doet, voor hem is het zonde" (Jakobus 4:17).

Tijdens de Vietnamoorlog en de val van Saigon werden velen door de communistische regering naar ‘heropvoedingskampen’ gestuurd, waar ruim 165.000 mensen omkwamen. Zo'n 145.000 Zuid-Vietnamezen werden naar de Verenigde Staten gebracht. De achterblijvers hadden maar twee opties: vervolgd en gemarteld worden of vluchten. Honderdduizenden Vietnamezen kozen voor het laatste. De gammele, zwaar overladen bootjes kregen te maken met communistische patrouilleboten, woeste golven op zee en Thaise piraten. Velen werden vermoord, verdronken of stierven door uitdroging en ziekte.

Een lekkend vissersbootje, volgepropt met 66 vluchtelingen, dreef al bijna een week rond in de Zuid-Chinese Zee. Het gammele vaartuig stond vol water, eten en drinken was op, en de kleren van de passagiers waren aan flarden. In strijd met de meest elementaire regels op zee, negeerden langsvarende schepen uit Oost-Duitsland, Noorwegen, Japan en Panama hun wanhopige SOS-signalen.

De SS Yuvali, een Israëlisch vrachtschip dat op weg was naar Taiwan, zag op 10 juni 1977 het drijvende wrak. Kapitein Meir Tadmor kreeg toestemming de artsen, professoren, bankiers, verpleegkundigen, vissers en zestien kinderen jonger dan tien jaar aan boord te nemen. Ze hadden al dagenlang niets te eten of te drinken gehad.

Kapitein Tadmor probeerde in Hong Kong, een Britse kroonkolonie, een tussenstop te maken om de vluchtelingen broodnodige medische zorg te geven. "Volgens de dienstregeling kan je hier niet aanmeren," was de smoes. Taiwanese autoriteiten zetten een politiebarricade rond het schip op om te voorkomen dat iemand van boord zou gaan. Ook in Yokohama, Japan kregen de vluchtelingen een even kille ontvangst. Geen enkele haven was bereid Yuvali's overtollige “lading” op te nemen.

De schokkende weigeringen deden denken aan het lot van de SS St. Louis en de SS Struma. In 1942 probeerde de SS Struma met bijna 800 Joodse vluchtelingen vanuit Roemenië naar Brits Mandaat Palestina te varen. Turkse autoriteiten sleepten de SS Struma, waarvan de motoren waren uitgevallen, vanuit Istanbul via de Bosporus naar de Zwarte Zee waar het door een Russische torpedo tot zinken werd gebracht. Een 19-jarige jongeman was de enige overlevende.

Menachem Begin, die kort daarvoor als premier van Israël was aangetreden, zei tegen de toenmalige Amerikaanse president Carter: “We zijn de boot met 900 Joden [van de SS St. Louis] nooit vergeten, die in de laatste weken voor de Tweede Wereldoorlog Duitsland had verlaten... en van haven naar haven, van land naar land reisde, smekend om een toevluchtsoord. Ze werden geweigerd... (en moesten noodgedwongen naar Duitsland terugkeren). Daarom was het vanzelfsprekend… om die Vietnamese vluchtelingen een toevluchtsoord te bieden in Israël.”

Pas nadat premier Begin de 66 Vietnamezen asiel en hervestiging had aangeboden, gaf Taiwan de groep toestemming aan land te komen. Per vliegtuig werden ze naar Israël vervoerd.

“We zijn de boot met 900 Joden nooit vergeten, die in de laatste weken voor de Tweede Wereldoorlog Duitsland had verlaten en overal werd geweigerd. Daarom was het vanzelfsprekend om de Vietnamese vluchtelingen een toevluchtsoord te bieden in Israël.”

— Premier Menachem Begin

Tijdens zijn welkomsttoespraak aan de Vietnamese bootvluchtelingen, zei de toenmalige Israëlische minister van Integratie, David Levy, als een vermaning tot de rest van de wereld: “Laat hen doen wat wij hebben gedaan. Mogen zij een helpende hand bieden om vrouwen en kinderen te redden die zich midden op zee bevinden zonder vaderland, en hen naar veilige kusten leiden.”

Misschien nam de toenmalige Nederlandse regering zijn woorden ter harte, want tussen 1979 en 1991 werden ongeveer 16.000 Vietnamese vluchtelingen in Nederland opgenomen. In de jaren tachtig bestond maar liefst zeventig procent van de door Nederland uitgenodigde vluchtelingen uit Vietnamezen. Velen kwamen via gezinsherenigingsprogramma's van de UNHCR. In tegenstelling tot de huidige asielzoekerscentra werden deze vluchtelingen voornamelijk ondergebracht in gastgezinnen en speciale opvangcentra. De huidige Vietnamese gemeenschap in Nederland bestaat uit ruim 25.000 personen (inclusief de tweede generatie). Zij wonen voornamelijk in Alkmaar, Heerhugowaard, Hoorn en Purmerend.

De 66 mensen die door de SS Yuvali werden gered, was de eerste van drie groepen Vietnamese vluchtelingen die in Israël werden hervestigd. Van 1977 tot 1979 verwelkomde Israël ruim 300 Vietnamese vluchtelingen. Meer dan de helft van de oorspronkelijke vluchtelingen hebben Israël weer verlaten. Ze vertrokken niet uit teleurstelling of frustratie, maar als dankbare emigranten die in Europa en Noord-Amerika werden herenigd met hun uitgebreide families.

Degenen die bleven, vormen de kern van een bloeiende Vietnamese gemeenschap in Israël. Kien Wong heeft in Haifa een populair Chinees restaurant, Yan Yan, dat hij met zijn kinderen runt. De meeste Israëlische Vietnamezen wonen echter in of nabij Jaffa en Bat Yam. Van de eerste generatie werkten veel vrouwen als kamermeisjes in hotels. De tweede generatie werkt vooral in de voedingssector (Aziatische restaurants) en in fabrieken. Hard werken (gemiddeld tien uur per dag, zes dagen per week) en vredig leven is min of meer wat de Vietnamezen doen.

Chinese cuisine

Een Chinees restaurant in Haifa van de Israëlische-Vietnamese Kien Wong. | Foto: Van der Zande

Israëliërs verwarren hen meestal met een Filipijn, Thai, Japanner, Chinees, of Koreaan. De bescheiden Vietnamezen vinden het maar niets als de nieuwsgierige Sabras (Israëliër) hen het hemd van het lijf vragen. “Nee, ik ben niet Joods… Nee, ik weet niet of ik me zal bekeren of dat mijn kinderen besneden zullen worden… Ja, ik heb ook medelijden met degenen die tijdens de laatste intifada zijn omgekomen… Ik ontken de Holocaust niet… Nee, ik denk niet dat mijn ogen schuin staan omdat ik als kind elke dag rijst at… Nee, ik ben geen familie van Bruce Lee of Jackie Chan… Wil je me nu alsjeblieft gewoon met rust laten?”

In 1993 knoopten Vietnam en Israël diplomatieke betrekkingen aan, en opende Israël een permanente ambassade in Hanoi. In 2023 vierden beide landen het 30-jarig bestaan van hun bilaterale diplomatieke betrekkingen, en werd een vrijhandelsovereenkomst getekend.

In 2026 vormt de Vietnamese gemeenschap in Israël een kleine, hechte groep van ongeveer 700 tot 2.000 personen die bestaat uit Israëlisch-Vietnamese staatsburgers, studenten en landbouwstagiairs.

In 1977 nam Menachem Begin Vietnamese vluchtelingen op in een klein land met 3,5 miljoen inwoners, dat nauwelijks in staat was zijn eigen economie te onderhouden, omdat hij vond dat dit het juiste was om te doen.

De Talmoed zegt dat het redden van één leven gelijk staat aan het redden van de hele wereld. In dit geval, op die stormachtige zeeën ten zuiden van Saigon, kregen 66 kostbare zielen een nieuwe kans op leven.

Petra-van-der-Zande_avatar-90x90

De auteur

Petra van der Zande

Petra van der Zande woont sinds 1989 in Jeruzalem. Samen met haar man zorgde zij 21 jaar lang voor vier meervoudig gehandicapte Israëlische pleegkinderen. Nu is zij onder andere actief...

Doneren
Abonneren
Agenda