In Bijbelse tijden hakte men peervormige reservoirs in de rotsen om de winterregens op te vangen. Zo kon een gemeenschap de droge zomermaanden doorkomen. Om te voorkomen dat het water in de bodem verdween, werd een kleverige kalklaag (specie) over de bodem gesmeerd, een methode die populair werd tijdens de Israëlitische koningen. Het water maakte landbouw in de heuvels mogelijk, waar minder beekjes en bronnen beschikbaar waren. Maar zelfs in waterdichte reservoirs kon een scheur ontstaan waardoor het kostbare water in de grond sijpelde.

De profeet Jeremia haalt dit voorbeeld aan: “Want Mijn volk heeft een dubbel kwaad gedaan: Mij, de bron van levend water, hebben zij verlaten, om zich bakken uit te hakken, lekkende bakken, die geen water houden” (Jeremia 2:13).

In de oudheid bouwde men ook dammen in rivieren en grote reservoirs om het kostbare water op te vangen wat dan later weer voor de landbouw gebruikt werd. Begin 2026 had Israël ruim 230 tot 250 gespecialiseerde reservoirs gebouwd, voornamelijk voor de opslag van gezuiverd afvalwater en regenwater voor irrigatie in de landbouw.

De geschiedenis van het reservoir

Net buiten Jeruzalem ligt een halvemaanvormig reservoir – het Beit Zait reservoir. De mosjav Beit Zait (Hebreeuws: בית זית, letterlijk ‘Huis van Olijven’) werd in 1949 opgericht door Joodse immigranten uit Joegoslavië, Roemenië en Hongarije. Later kwamen daar immigranten uit Egypte bij. De economie was gebaseerd op boomgaarden, akkerbouw en pluimvee. Het dorp ligt aan de rand van het Jeruzalem Bos (Jerusalem Forest), een dennenbos dat door het Joods Nationaal Fonds werd aangeplant aan de rand van West-Jeruzalem.

Beit Zait ligt in een gebied waar overblijfselen uit de late ijzertijd zijn gevonden die verband hield met een lokale vuursteenindustrie die tot de Hellenistische periode actief bleef. De opgegraven boerderij houdt mogelijk verband met de nabijgelegen oude nederzetting Tel Motza. Ook werden bouwwerken uit het Hasmoneese tijdperk blootgelegd, evenals talrijke gebouwen uit de Romeinse en Byzantijnse periode, waaronder een werkplaats uit de Romeinse tijd en een monumentaal gebouw uit de Byzantijnse periode.

In de winter en voorjaar is de Emek Motsa een prachtig natuurgebied om te wandelen. Januari tot maart is het seizoen van de wilde anemoon, (Hebreeuws Calaniet) en de amandelboom, (Hebreeuws Sjaket). Eeuwenoude olijfbomen - behorend tot de oudste in het land - groeiden op de landbouwterrassen van de mosjav.

Het Beit Zait-waterreservoir is een seizoen reservoir dat in de jaren vijftig werd aangelegd om regenwater op te slaan, zodat het in de grond kon sijpelen om de watervoerende laag te verrijken en de kwaliteit ervan te verbeteren. Deze watervoerende laag is een ondergrondse waterbron, bestaande uit lagen gesteente die water doorlaten. De bedoeling was om de watervoerende laag ten westen van Jeruzalem, bekend als “Yarkon Taninim”, die zich uitstrekt van de berg Karmel tot Be'er Sheva, te verrijken.

Bitter werd zoet

Een dam moest voorkomen dat de Sorek-beek door Jeruzalem zou stromen. Nadat de winterregens het reservoir hadden opgevuld, bleek echter dat door foutieve geologische berekeningen het water naar de oostelijk gelegen Nachal Prat in de Judea-heuvels stroomde, wat niet de bedoeling was. De fout was het gevolg van een discrepantie tussen de topologische waterscheiding (dat wil zeggen de bovenrand van de berg) en de hydrologische waterscheiding, waar het water zich daadwerkelijk in verschillende richtingen splitst. Meestal zijn beide hetzelfde, maar vanwege veranderingen als gevolg van de Syrisch-Afrikaanse kloof, was er een verschil tussen beide ontstaan.

Toen de reden ontdekt werd waarom het project mislukte, besloot men de dam niet te vernietigen en het waterreservoir in ieder geval in de winter als toeristische attractie te bewaren – dit was het enige meer in de omgeving van Jeruzalem. Plannen om het gebied met hekken af te schermen werden verworpen zodat de ecologische corridor (voor jakhalzen en andere wilde dieren) en de natuurlijke continuïteit van het gebied beschermd blijft.

In veel opzichten is het Beit Zait-waterreservoir een typisch Israëlische geschiedenis: slechte planning tijdens de voorbereidingsfase, maar uiteindelijk succes – het bittere werd zoet. Duizenden Israëliërs genieten nu van de prachtige omgeving.