Voor het onderzoek analyseerden de onderzoekers ruim 105 miljoen berichten op vijftien sociale mediaplatforms, fora en alternatieve online media over de periode 2021 tot en met 2024. Daaruit blijkt dat het aandeel antisemitische berichten in de eerste twee jaar rond de 0,5 procent schommelde. In 2023 verdubbelde dat naar ongeveer 1 procent, een trend die zich in 2024 voortzette.

Opvallend is ook de sterke toename van anti-zionistische en anti-Israëlretoriek. Het aandeel daarvan steeg in vier jaar tijd van 18 naar 42 procent. Naast de vervijfvoudiging van bedreigingen tegen Joden, waaronder oproepen tot moord en uitroeiing, vervijfvoudigde tussen 2021 en 2023 ook het gebruik van expliciet antisemitische scheldwoorden. Daarnaast signaleren de onderzoekers dat antisemitische ideeën steeds vaker via memes worden verspreid. Veel van die memes bevatten expliciete en gewelddadige afbeeldingen waarin de moord op Joden wordt verheerlijkt of afgebeeld.

Actuele gebeurtenissen

De tijdlijn van het online antisemitisme laat meerdere pieken zien die volgens de onderzoekers samenhangen met actuele gebeurtenissen. Zo deden tijdens de coronapandemie in 2021 veel complottheorieën de ronde waarin Joden ervan werden beschuldigd het coronavirus en de vaccins te hebben gemanipuleerd. In 2022 volgde een nieuwe piek na het uitbreken van de oorlog in Oekraïne. Vanwege de Joodse afkomst van de Oekraïense president Zelensky werden Joden opnieuw beschuldigd van manipulatie en het aansturen van wereldgebeurtenissen.

De Hamas-aanval van 7 oktober 2023 markeert volgens de onderzoekers het duidelijkste kantelpunt in de onderzochte periode. Op vrijwel alle platforms nam het aantal antisemitische berichten vanaf de dag erna sterk toe. Dat hoge niveau hield vervolgens ook in 2024 aan. In dat jaar waren bovendien aanvullende pieken zichtbaar, onder meer in november tijdens de rellen rond de wedstrijd tussen Ajax en Maccabi Tel Aviv in Amsterdam.

Op basis van de onderzoeksresultaten concluderen de onderzoekers dat online antisemitisme "geen tijdelijk verschijnsel is, maar een structureel en diepgeworteld probleem dat zich aanpast aan actuele gebeurtenissen en telkens nieuwe vormen aanneemt". De onderzoekers zien dat online antisemitisme steeds verder normaliseert, agressiever wordt en steeds zichtbaarder aanwezig is.

Lees hier het hele onderzoeksrapport.