Middernacht, vrijdag 17 april 2026. Het is een gedenkwaardig ogenblik in Beiroet. Vuurwerk verlicht de skyline van de Libanese hoofdstad. Er is zojuist een staakt-het-vuren ingegaan met Israël. Even geen bommen meer, na anderhalve maand van intensieve oorlogsvoering in het zuiden van Libanon en in de grote sjiitische volkswijk Dahieh in Beiroet.

Toch zijn de doelen van Israël nog niet behaald. De regering in Jeruzalem heeft één belangrijke eis: het sjiitische Hezbollah moet ontwapend worden. Definitief.

Israël staat niet alleen in die eis. De Libanese regering wil het zelf ook, maar krijgt het niet voor elkaar. Hezbollah was immers altijd sterker dan het Libanese regeringsleger. De ontwapening zou daar eindelijk een einde aan maken, maar woordvoerders van Hezbollah hebben klip en klaar gezegd dat ze daar niet aan mee zullen werken.

Of de oorlog in Libanon dus écht afgelopen is, zal afhangen van dit ontwapeningsproces. Levert het niet of onvoldoende resultaat op, dan worden de bombardementen hoogstwaarschijnlijk hervat.

Golfstaten

Intussen kijken de Arabische landen in de regio er met gemengde gevoelens naar. De meeste landen keuren stilzwijgend goed wat Israël doet: een einde maken aan de dreiging van Hezbollah.

Die dreiging was weliswaar niet direct op hen gericht, maar vooral de Arabische Golfstaten willen rust in de regio. Zij hebben al genoeg te stellen met Iran en kunnen Iraanse handlangers in het Midden-Oosten, zoals Hezbollah, missen als kiespijn.

Het anti-Iran-sentiment (en daarmee ook het anti-Hezbollah-sentiment) is sinds het begin van de oorlog op 28 februari enorm gegroeid, vooral in de Verenigde Arabische Emiraten, Bahrein en Saudi-Arabië. Voor deze landen is het duidelijk: de oorlog is een kantelpunt. Het kan niet zo zijn dat Iran na de oorlog gewoon weer vrolijk verder gaat met het uitbreiden van zijn machtsposities in de regio.

Toch is de publieke houding een andere. De Emiraten, een van de belangrijkste partners van Israël in de regio, hebben de Israëlische aanvallen in Libanon “in de sterkste termen” veroordeeld. Saudi-Arabië toont zich ernstig bezorgd over aanhoudende chaos in het Midden-Oosten.

Maar belangrijk is ook wat níét wordt gezegd. Geen van deze landen spreekt steun uit voor Hezbollah – wél voor de Libanese staat. Het idee is duidelijk: als Libanon een normale staat zou kunnen worden, niet langer gegijzeld door Hezbollah, is dat ook voor de Golfstaten enorme winst.

Irak en Syrië

Anders ligt dat voor Irak. Dat is het Arabische land in de regio dat het meest onder invloed staat van Iran. Milities in Irak dreigden met vergelding voor de aanvallen in Libanon. Bij hen is absoluut geen sprake van stilzwijgende goedkeuring; zij zien de Israëlische acties als een directe aanval op hun eigen bondgenoten.

De meeste andere landen in het Midden-Oosten hangen tussen deze twee extremen in. Syrië was, net als Irak, lange tijd een trouwe bondgenoot van Iran, maar dat is veranderd. Sinds voormalige soennitisch-jihadistische rebellen de macht hebben overgenomen, is de liefde voor Teheran aardig bekoeld. De Syrische regering zal er geen traan om laten als Hezbollah eindelijk wordt ontwapend.

Dat wil overigens niet zeggen dat Syrië dus goede maatjes is met Israël, want het Israëlische leger heeft diverse doelen van het nieuwe Syrische regime gebombardeerd – onder meer een ministerie en legereenheden. Dat maakt de verhouding tussen Damascus en Jeruzalem, om het eufemistisch te zeggen, gecompliceerd.

Turkije en Libanon

Het land dat nog het meest tegen Irak aanschurkt in dit opzicht, is Turkije. Het land van Erdogan voert al jaren een uitgesproken pro-Palestijnse koers en in diezelfde lijn kan ook Hezbollah op sympathie rekenen – maar niet in dezelfde mate als Hamas. Het sjiitische Hezbollah blijft ten diepste toch wezensvreemd aan de Turkse identiteit. Voor de Turken is niet steun aan Hezbollah het belangrijkst, maar kritiek op Israël. In dat opzicht zijn Turkije en Irak twee handen op één buik.

Maar het meest opvallend in het hele geopolitieke plaatje is toch de positie van Libanon – de thuisbasis van Hezbollah. Voorheen moest de Libanese regering omzichtig manoeuvreren om Hezbollah niet voor het hoofd te stoten. Na de eerdere Israëlische aanvallen, in de nasleep van 7 oktober 2023, is er echter een wissel omgezet. Een groeiend deel van de Libanese bevolking is er klaar mee om door Hezbollah te worden gegijzeld. “Als wij het zelf niet kunnen oplossen, dan moet Israël het maar voor ons doen”, zo verwoordde een Libanese christen het onlangs.

Afnemende Arabische solidariteit

Al met al laat dit beeld iets opmerkelijks zien. In vroeger jaren was er veel meer sprake van Arabische solidariteit. Als een Arabische actor, zoals Hezbollah, in de problemen kwam, was de instinctieve neiging om die actor te verdedigen. Dat is nu minder vanzelfsprekend geworden en het wijst op een belangrijke verschuiving. Hezbollah wordt niet langer in de eerste plaats gezien als Arabisch-nationale verzetsbeweging, maar als onderdeel van het Iraanse probleem.

Voor Israël is die verschuiving in de Arabische solidariteit positief nieuws. Het biedt namelijk uitzicht op een Midden-Oosten zonder Hezbollah terwijl de verhoudingen tussen Israël en zijn Arabische buren toch min of meer intact kunnen blijven – of op termijn zelfs verder kunnen verbeteren.