We gingen zitten op een bankje. Kinderen speelden en lachten rondom ons, toeristen liepen voorbij, die alles fotografeerden, en ergens in de verte klonk een lied dat over hoop leek te gaan. Ik aarzelde even, maar vroeg hem toch hoe het met hem ging, wetende wat hij had verloren. De aanslag, de dood van zijn vrouw - woorden die nog altijd zwaar in de lucht hingen.

Hij keek me aan, niet ontwijkend, maar open. En toen zei hij het, rustig maar krachtig: “De meeste mensen vinden dat ik veel te snel in een nieuwe relatie ben gestapt, maar ik zie het als een verder bouwen aan de toekomst van het Joodse volk. Ik laat mijn eerste vrouw niet los, maar ik bouw op mijn oude huis en mijn vorige familie een nieuwe verdieping.”

Zijn woorden troffen me dieper dan ik had verwacht. Het was geen ontkenning van verdriet. Integendeel, het was alsof hij het verdriet een plaats had gegeven, stevig verankerd in het verleden, zodat hij ruimte kon maken voor iets nieuws.

Hij vertelde hoe hij, na maanden van rouw, besefte dat stil blijven staan ook een keuze is. Een keuze die niet altijd recht doet aan het leven zelf. Hij had mensen ontmoet die jarenlang gevangen bleven in hun pijn, die het heden probeerden te bevriezen om het verleden vast te houden. Maar hij had iets anders ontdekt: dat het heden eigenlijk slechts een smalle brug is, een ogenblik waarin je beslist of je blijft hangen in wat was, of durft te bouwen aan wat kan zijn. “Pijn,” zei hij zacht, “hoort bij het verleden. Als je het daar laat, kan je handen vrijmaken om de toekomst op te bouwen.”

Terwijl hij sprak, dacht ik aan de mythische phoenix - die wonderlijke vogel die verbrandt en uit zijn eigen as herrijst. Niet omdat het verleden verdwijnt maar juist omdat het volledig is doorleefd. De as blijft, maar wordt de bodem voor nieuw leven. De rabbijn was voor mij zo’n phoenix. Niet ongeschonden, niet vergeten, maar herboren.

Die ontmoeting bleef in mijn gedachten hangen, vooral nu wij vandaag op woensdag 22 april Jom Ha’atsmaoet (Israëlische Onafhankelijkheidsdag) vieren. Het is ook nog mijn Joodse verjaardag en was voor mijn moeder na Auschwitz werkelijk een ‘wedergeboorte’.

Nergens wordt die overgang zo scherp gevoeld als in de dagen die eraan voorafgaan. Eerst Jom Hazikaron - de dag waarop we stilstaan bij verlies, bij hen die hun leven gaven. En dan, bijna abrupt, breekt de vreugde los van onafhankelijkheid.

Het lijkt tegenstrijdig. Hoe kan rouw zo snel omslaan in feest? Maar misschien is het precies wat de rabbijn mij probeerde te leren. Er is dat ene moment, wanneer de sirene verstomt en de vlag van halfstok langzaam omhooggaat. Dat is geen vergetelheid. Dat is een keuze. Een collectieve beslissing om het verleden te eren, maar er niet in te blijven wonen.

Zoals de phoenix opstijgt uit de as, zo kiest een volk ervoor om te leven. Om te bouwen. Om lief te hebben, zelfs na verlies. Ik keek de rabbijn aan en zag het ineens helder: hij vierde al zijn eigen Jom Ha’atsmaoet. Niet als een ontsnapping aan het verleden, maar als een overwinning op de moordlust uit onze omgeving. Een stille, persoonlijke onafhankelijkheid.

En terwijl de avond over Jeruzalem viel en de lichten van Mamilla één voor één aangingen, voelde ik dat zijn verhaal niet alleen het zijne was. Het was het verhaal van een volk, en misschien van ieder mens die ooit heeft moeten leren hoe je opnieuw begint - niet ondanks de as, maar juist dankzij die as.