Israël zag hoe Washington de oorlog met Iran opnieuw opende, zonder er zelf aan deel te nemen. Tegelijkertijd greep de coalitie deze week de gelegenheid aan om een van de ingrijpendste veranderingen in een generatie door te voeren in de dienstplichtwet voor charedische (ultraorthodoxe) mannen — ondanks het openlijke bezwaar van de eigen stafchef.
De Knesset verankert de studie van de Thora
Maandag keurde de Knesset met 63 tegen 52 stemmen een nieuwe basiswet goed waarin de studie van de Thora wordt uitgeroepen tot een “fundamentele waarde” van het Joodse volk en de Staat Israël — het is de eerste keer dat een waarde, afgezien van menselijke waardigheid en vrijheid, deze quasi-constitutionele status krijgt. Een bijbehorend wetsvoorstel, aangenomen met 58 tegen 54 stemmen, verbiedt tijdelijk de arrestatie of vervolging van charedische mannen die de dienstplicht ontlopen, waardoor jarenlange feitelijke massale niet-dienstneming wordt omgezet in iets dat dicht in de buurt komt van wettelijke bescherming.
Eyal Zamir, stafchef van het Israëlische leger, hield zich niet stil. In een brief aan Netanyahu en minister van Defensie Katz noemde hij de wetgeving “duidelijk en ondubbelzinnig in strijd met de behoeften van het leger”, waarbij hij met name bezwaar maakte tegen een mechanisme waarbij legerofficieren de vrijstellingsstatus van jeshiva-studenten zouden moeten certificeren — een bepaling die volgens hem “de legitimiteit van en het vertrouwen onder degenen die dienst doen ondermijnt”.
Het is opvallend dat een zittende stafchef zich midden in een oorlog op meerdere fronten zo uitspreekt over de belangrijkste wet van zijn eigen regering. Het Hooggerechtshof gaf op 13 juli van zijn kant aan terughoudend te zijn om in te grijpen in het wetgevingsproces van de Knesset, waarbij het de kwestie kaderde als een kwestie van scheiding der machten in plaats van inhoud — waardoor reservistenorganisaties en de oppositie weinig andere mogelijkheden hebben dan protesteren. Uit een nieuwe peiling blijkt dat de politieke gevolgen zich nu al doen gevoelen: Gadi Eisenkot, de voormalige collega van Benny Gantz, en zijn partij Yashar staan nu boven Netanyahu als favoriete premier, wat voor het eerst is gebeurd.
Vice-minister van Buitenlandse Zaken Sharren Haskel is vanwege de wet afgetreden. “Ik heb het gevoel dat ik een regering die de veiligheid van het land in oorlogstijd schaadt, niet langer kan steunen”, zei ze tegen de pers in de Knesset direct na de goedkeuring van de wet. Haskel behoorde tot de kleine groep parlementsleden in de coalitie die tegen het wetsvoorstel stemde.
De coalitie presenteert dit als een bescherming van de godsdienstvrijheid. Anderen zien het als een uitzonderingsregeling tijdens oorlogstijd die de snelst groeiende bevolkingsgroep van het land afschermt van een leger dat zojuist een oorlog heeft gevoerd waarin Khamenei werd gedood en zich nu voorbereidt op wat er uit een tweede ronde zal voortkomen.
Israël doet niet mee aan ronde twee met Iran
Nadat president Trump deze week het staakt-het-vuren tussen de VS en Iran “voor beëindigd” had verklaard naar aanleiding van Iraanse aanvallen op de commerciële scheepvaart in de Straat van Hormuz, voerden de VS haar zwaarste aanvallen op Iran uit sinds de oorlog in maart — volgens berichten zou het aantal doelen oplopen tot wel 140 locaties. Opvallend genoeg deed Israël hier niet aan mee. Er zijn geen vluchten van de Israëlische luchtmacht gemeld, en Iran heeft evenmin op Israël geschoten, ook al heeft het wel aanvallen uitgevoerd op met Washington gelieerde Golfstaten.
Deze terughoudendheid lijkt eerder opzettelijk dan toevallig. Israël heeft zijn primaire oorlogsdoel al bereikt – de uitschakeling van Khamenei en een groot deel van de hoogste leiding van de Iraanse Revolutionaire Garde – ten koste van 39 gesneuvelde soldaten en 23 burgers, en ongeveer 7.700 gewonden. In Jeruzalem bestaat er weinig animo om dat front opnieuw te openen en de gevolgen te dragen van een conflict tussen Washington en Teheran waarover Israël geen controle heeft en dat het in deze ronde niet is begonnen.
Het staakt-het-vuren tussen de VS en Iran stort in boven de Straat van Hormuz
Iraanse aanvallen op drie handelsschepen nabij de Straat van Hormuz gaven Trump het voorwendsel om het staakt-het-vuren voor beëindigd te verklaren; de VS reageerden met aanvallen op ongeveer negentig doelen in Iran, gevolgd door verdere aanvallen gedurende het weekend – het derde weekend op rij van aanvallen over en weer. Iran nam wraak op bondgenoten van de VS in de Golf, wat leidde tot luchtalarm in Qatar, Bahrein, Koeweit en Jordanië. De prijs van ruwe olie steeg tot boven de 83 dollar per vat als gevolg van de verstoring van een waterweg waarlangs ongeveer een vijfde van de wereldwijde olie wordt vervoerd.
Toch houden beide partijen vol dat de deur naar onderhandelingen nog steeds openstaat. Iraanse functionarissen zouden de adviseurs van Trump achter gesloten deuren hebben verteld dat de aanvallen op schepen het werk waren van een “afgedwaalde” factie van hardliners die de onderhandelingen probeerden te saboteren, en geen officieel beleid — en Trump zelf zegt dat de VS en Iran zijn overeengekomen om ondanks de aanvallen te blijven praten. Een staakt-het-vuren waarbij beide regeringen blijven vechten terwijl ze zeggen dat de onderhandelingen “nog steeds doorgaan”, is niet echt een staakt-het-vuren; het is een gewapende oorlog met een diplomatiek spoor dat parallel loopt.
Hamas ontbindt zijn regering, maar niet zijn wapens
Op 6 juli heeft Hamas het “Noodcomité“ ontbonden dat als zijn burgerregering in Gaza fungeerde, en het bestuurlijk gezag formeel overgedragen aan het Nationaal Comité voor het Bestuur van Gaza - een orgaan van Palestijnse technocraten dat door de regering-Trump is samengesteld. Opvallend afwezig in de aankondiging: elke vermelding van ontwapening, de voorwaarde die Israël en de Vredesraad hebben gesteld voor verdere terugtrekking, wederopbouwmaterialen en uitgebreide hulp.
De Vredesraad heeft via zijn hoge vertegenwoordiger Nickolay Mladenov vastgehouden aan “één autoriteit, één wet, één wapen” — eerst ontwapening, daarna pas al het andere. Hamas heeft die voorwaarden afgedaan als “de voorwaarden van de bezetter” en vraagt zich af of een raad onder voorzitterschap van Trump, die is samengesteld volgens de voorkeuren van Israël, zichzelf geloofwaardig neutraal kan noemen. De wederopbouw blijft stil liggen, ongeacht wie er gelijk heeft: Gaza heeft nu in naam een regering die weinig controle uitoefent, en in feite een gewapende beweging die niets heeft opgegeven.
Anglicaanse Kerk sluit zich aan bij historisch en bijbels revisionisme
De Synode van de Kerk van Engeland (het lekenorgaan) heeft maandag 13 juli gestemd om kerken in heel Engeland aan te moedigen zich te verdiepen in een document dat is opgesteld door Palestijnse christenen en waarin Israël wordt beschuldigd van genocide, ondanks verzoeken van Joodse organisaties en de opperrabbijn van Groot-Brittannië om het af te wijzen.
Het document is getiteld “Moment of Truth: Faith in a Time of Genocide” en staat ook bekend als Kairos II, naar de Palestijnse christelijke beweging Kairos Palestine die het heeft opgesteld. Het beschrijft de militaire campagne van Israël in Gaza als een genocide, stelt dat Israël een “koloniale onderneming is die is gebouwd op racisme” en zegt dat decennia van “bezetting”, “apartheid” en “kolonialisme door kolonisten” de kern vormen van het Israëlisch-Palestijnse conflict.
De stemming houdt geen goedkeuring in van de beschuldigingen als kerkelijke leer, maar stelt dat de kerk de documenten moet beschouwen als “oprechte uitingen van de levenservaring van Palestijnse christenen” en zich ermee moet bezighouden om het conflict beter te begrijpen.
Opperrabbijn van het Verenigd Koninkrijk Sir Ephraim Mirvis reageerde op X als volgt: “Het is beschamend dat de Algemene Synode van de Kerk van Engeland heeft aanbevolen om zich bezig te houden met Kairos II. Dit is een document vol onwaarheden, dat de dialoog openlijk afwijst, extreme retoriek gebruikt om het bestaan van Israël zelf ter discussie te stellen en zich verzet tegen bestaande vredesakkoorden in de regio.
Hoewel het zich voordoet als een weg naar begrip, fungeert Kairos II in feite als een enorme belemmering daarvoor, door een van ’s werelds meest complexe conflicten te reduceren tot één enkel, vertekend verhaal, dat de vredeszaak alleen maar kan schaden. Dit is een trieste dag voor de Joods-christelijke betrekkingen.”
EU keurt financiering van ontwikkelingshulp in Gaza goed
De Europese Unie heeft maandag een initiatief van bijna 1 miljard dollar gelanceerd om het eerste herstel van Gaza na de oorlog tussen Israël en Hamas te ondersteunen, waarbij nieuwe en eerder toegezegde financiering van meer dan een dozijn landen en internationale financiële instellingen wordt gebundeld.
Dubravka Šuica, Europees commissaris voor het Middellandse Zeegebied, kondigde het “Team Gaza-initiatief” aan tijdens een bijeenkomst van de Donorgroep voor Palestina in Brussel. Hiermee worden de opruiming van puin, water- en sanitaire projecten, het herstel van de gezondheidszorg en andere essentiële diensten gefinancierd.
De financiering wordt ondersteund door België, Denemarken, Finland, Frankrijk, Duitsland, Italië, Japan, Nederland, Noorwegen, Spanje, Zweden, Zwitserland, de Europese Commissie, de Wereldbank en de Europese Investeringsbank. Naar verwachting zullen Australië en Canada zich hierbij aansluiten.
“We hebben nu omstandigheden ter plaatse nodig waardoor de steun de mensen in Gaza kan bereiken”, zei Šuica.
Bid voor Israël en haar leiders, opdat wijsheid en eenheid de overhand krijgen waar nu verdeeldheid heerst. Bid voor de vijanden van het Joodse volk, opdat hun harten van steen tot vlees worden omgevormd. Bid voor de vrede van Jeruzalem en voor allen die binnen haar grenzen wonen — soldaten, reservisten, families van voormalige gijzelaars, en zowel de ontheemden in het noorden als in het zuiden.
En bid bovenal voor de spoedige komst van de Messias van Abraham, Isaak en Jakob, die als enige de vrede kan brengen die geen enkel verdrag, geen enkele raad en geen enkel staakt-het-vuren tot nu toe heeft weten te bewerkstelligen.