Sinds de massaslachting op 7 oktober 2023 staat vrijwel alles in het teken van de strijd tegen existentiële dreigingen van buitenaf. Verdere oorlogsvoering tegen Hezbollah en het Iraanse regime geniet ruime steun onder de Joodse bevolking. Door de relatieve eensgezindheid over dreigingen van buitenaf lijkt veiligheid geen politieke splijtzwam. Meer verdeeldheid bestaat er over het veiligheidsfalen op 7 oktober. Oppositiepartijen willen een diepgravend onderzoek, onder meer naar de rol van Netanyahu. Ook de zweem van corruptie die boven de premier hangt, speelt mee in de publieke opinie. Zo lijkt de komende stembusgang weer een referendum over het leiderschap van Netanyahu te worden.

Hete hangijzers

Een ander gevoelig onderwerp is de militaire dienstplicht voor charedische (ultraorthodoxe) Joden. Voor de partijen die deze gemeenschap vertegenwoordigen, belangrijke steunpilaren voor Netanyahu, is het een harde eis dat de dienstplicht voor jesjiva-studenten van tafel gaat. Een grote meerderheid van de bevolking is echter voorstander van dienstplicht voor ultraorthodoxen.

Ook eerdere pogingen van de regering-Netanyahu om de rechterlijke macht te hervormen, zijn een heet hangijzer. In 2023 gingen honderdduizenden demonstranten de straat op om te protesteren. De oppositie wil de huidige basiswetten vervangen door een volwaardige grondwet, terwijl tegenstanders vrezen dat dit de politieke speelruimte te veel inperkt.

Meerderheid?

Peilingen wijzen op een nek-aan-nekrace tussen de huidige coalitie en het oppositieblok. De kans is groot dat geen van beide een absolute meerderheid haalt in de 120 zetels tellende Knesset. In dat geval kunnen de Arabische partijen met een tiental zetels de doorslag geven. Die samenwerking is echter niet vanzelfsprekend, aangezien veel coalitie- en oppositiepartijen samenwerking met ‘niet-zionistische partijen’ uitsluiten. Of dit embargo na de verkiezingen standhoudt, is een tweede. In 2021 doorbraken Bennett en Lapid – nu verenigd in de alliantie Beyachad (‘Samen’) – een soortgelijke patstelling door met het islamistische Ra’am (‘Donder’) in zee te gaan.

Die regering werd een jaar later opgevolgd door het zesde kabinet onder leiding van Netanyahu. Tegenover vier verkiezingen in de twee voorgaande jaren lijkt het een succes dat de regering sinds 2022 onafgebroken in het zadel zit. Toch was de coalitie verre van stabiel te noemen. Begin 2025 verliet de partij van Itamar Ben-Gvir de regering tijdens het staakt-het-vuren in Gaza, om daarna weer terug te keren. Daarnaast verlieten enkele ultraorthodoxe partijen de coalitie uit onvrede over voorgestelde dienstplichtwetgeving.

Spannende maanden

Daarmee staat niet vast dat de ideologisch diverse oppositie minder verdeeld is. Mogelijk speelt oud-generaal Gadi Eisenkot met zijn nieuwe pragmatische centrumpartij Yashar (‘Eerlijk’ of ‘Rechtvaardig’) een sleutelrol als verbinder. De partij peilt momenteel als derde en zou na een mogelijke fusie met Yisrael Beiteinu (‘Israël is ons thuis’) zelfs de grootste kunnen worden.

Vast staat dat de Israëlische burgerij enkele spannende politieke maanden te wachten staan. Kan een eclectische coalitie ‘Koning Bibi’ van zijn troon stoten? Of komt de langstzittende premier ook nu weer als winnaar uit de (stem)bus?