Voor Shanna betekent haar Joodse identiteit veel meer dan religie alleen. “Het gaat over familie, geschiedenis, herinnering en verbondenheid. Ik ben de derde generatie na de Holocaust. Ik ben opgegroeid met hun verhalen, maar ook met hun stiltes en nachtmerries. Zij hebben mij laten zien wat leven werkelijk inhoudt. De keuze ondanks die pijn toch te blijven bouwen, te blijven hopen en het leven door te geven. Ik ben niet orthodox, maar mijn Joodse identiteit zit diep verweven in wie ik ben. Ik voel een sterke spirituele verbondenheid met het Jodendom, onze geschiedenis, tradities, en het Joodse volk. Joods zijn is voor mij niet alleen iets wat ik doe of geloof. Het is iets wat ik bén.”

Enorme impact

7 oktober 2023 betekende niet alleen voor Israël, maar ook voor Joden wereldwijd een keerpunt. Het altijd sluimerende antisemitisme kreeg weer een angstaanjagend gezicht. Shanna: “Op 7 oktober leefde de wereld mee, maar vanaf 8 oktober zag ik het verhaal al kantelen. Terwijl Israël nog bezig was zijn doden te begraven, terwijl families nog niet eens wisten waar hun geliefden waren, terwijl de gegijzelden nog niet terug waren en Joden wereldwijd volop in rouw waren, ontstonden er alweer demonstraties tegen Israël. De snelheid heeft mij verbijsterd. Er was nauwelijks tijd om te rouwen. Dat gevoel van ontreddering, ongeloof en eenzaamheid heeft diepe sporen nagelaten. Ik heb nooit geloofd dat het antisemitisme verdwenen was. Ik heb het ook aan den lijve ondervonden. Maar de snelheid, de openheid en de normalisering waarmee het zichtbaar werd, hebben mij diep geschokt. De impact op mijn gezin en mij persoonlijk is enorm geweest.

Voor veel mensen is 7 oktober een datum geworden. Voor ons niet. Het gaat al jaren door. De raketten en aanslagen stoppen niet. De dreiging stopt niet. En ondertussen groeit ook het antisemitisme alleen maar verder. We leven voortdurend tussen zorgen om mensen van wie we houden, zorgen over Israël en zorgen over de toekomst hier. Eerlijk gezegd, is het soms gewoon niet meer te doen. En ik denk dat veel Joden dat gevoel herkennen.”

Gaza

Wat Shanna ook raakt, is dat veel Joden in Nederland voortdurend aangesproken worden op wat er in Israël gebeurt. “Dat begint al op jonge leeftijd. Mijn dochter kreeg op haar openbare middelbare school van haar leraren en mentoren vragen over Gaza. Niemand vroeg hoe het met háár ging. Zelf merk ik ook, dat zodra mensen weten dat je Joods bent het gesprek vrijwel altijd direct over Israël of Gaza gaat.

7 oktober betekende ook een breuk in relaties met vrienden en bekenden. “Ik ben mensen kwijtgeraakt met wie ik gewerkt heb, mensen die bij ons thuis geweest zijn en met wie we mooie herinneringen delen. Er zijn mensen bij die na 7 oktober niet één keer gevraagd hebben hoe het met ons gaat. Geen berichtje. Geen telefoontje. Geen enkele vraag. Wat mij pijn deed, was het ontbreken van de medemenselijkheid.”

Maskers

Het opnieuw oplaaiende antisemitisme is voor Shanna helaas geen verrassing. “Als kind ben ik vaak genoeg uitgescholden voor ‘kankerjood’. Of: ‘Ze zijn vergeten je te vergassen.’ Antisemitisme is nooit echt weggeweest, al was het vaak iets meer verborgen. Het is nu hip om anti-Israël te zijn. Na 7 oktober zijn er zoveel maskers af gevallen. Ik weiger echter om mijn identiteit te verbergen, omdat ik niet wil dat haat bepaalt wie ik ben. Toch zijn er dingen die we nu anders doen. Zo hebben we voor één van onze kinderen heel bewust opnieuw voor Joods onderwijs gekozen. Dat klinkt misschien tegenstrijdig, maar juist die beveiliging van de school geeft ons een gevoel van veiligheid.”

Veiligheid

Zorgen om hun veiligheid is voor veel Joden helaas weer een rauwe werkelijkheid. “Ik zie dat veel mensen hun Joodse identiteit minder zichtbaar maken. Je Joodse naam niet meer gebruiken bij het bestellen van een taxi, geen Hebreeuws meer spreken in het openbaar, nadenken over je accent. Ik ken mensen die twijfelen, of hun lidmaatschap al hebben opgezegd van tijdschriften of bepaalde Joodse organisaties, uit angst dat door een hack persoonlijke gegevens in verkeerde handen terechtkomen. En dan zijn er velen die geen mezoeza meer zichtbaar op hun deurpost durven hangen, geen davidsterketting meer dragen, of een pet over hun keppel dragen. Dat is helaas geen geschiedenis, dat is nu.”

Toekomst

Boven de toekomst voor Joden in Nederland pakken donkere wolken samen. Zou het tij nog te keren zijn? Shanna: “Ik denk dat het geen tien voor twaalf is, maar al ruim kwart over twaalf, misschien zelfs half één. Ik zie ontwikkelingen waarvan ik had gehoopt dat we die na de Tweede Wereldoorlog achter ons gelaten hadden. Ik zie een toenemende ontmenselijking, een groeiend gebrek aan historisch besef en een normalisering van antisemitisme die mij grote zorgen baart. Ik voel ook verdriet. Verdriet dat sommige Joden zich niet langer vrij voelen zichtbaar Joods te zijn. Verdriet dat Nederland, een land waar Joden al eeuwen deel van uitmaken, mensen kwijtraakt. En vooral verdriet dat een nieuwe generatie Joodse kinderen opgroeit met vragen waarvan ik had gehoopt dat zij die nooit meer zouden hoeven stellen.

Heb ik alle hoop verloren? Nee. Mijn hoop ligt in mensen. In de mensen die ervoor kiezen niet weg te kijken. In de christenen die naast ons zijn gaan staan. Juist in een periode waarin veel Joden zich eenzamer zijn gaan voelen, heb ik ongelooflijk veel liefde, steun en verbondenheid ervaren, vooral ook vanuit de christelijke hoek.”

Shanna Vink-Meijer (46) is auteur, spreker en content creator. Ze is getrouwd en moeder van vier kinderen.

Dit interview verscheen eerder in onze maandkrant Israël Aktueel. Klik hier om gratis abonnee te worden!