Ik loop naar hen toe en zeg dat ik het daar van harte mee eens ben. Ik vertel dat ik naar de synagoge ga. “Ja, dat weten we en daarom staan we hier ook”, zeiden ze. Ik nodig hen uit om met me mee te gaan naar de synagoge. “O nee, dat doen we beslist niet.” En meteen vouwen ze het spandoek verder uit en dan komt de tekst ‘Israël pleegt genocide’ tevoorschijn. “En jullie (wij van Christenen voor Israël) betalen daarvoor”, voegen ze daar fel aan toe. Ze vragen verder of ik hun statement soms wil lezen. Daar ga ik niet op in en loop verder.

Ik ben volkomen verbouwereerd. Wat een aangename verrassing leek te zijn, bleek een heel onaangename verrassing. Een valstrik, een gemeen misleidend spandoek. Ze deden net alsof ze het opnamen voor de Joden en tegen antisemitisme waren. Maar integendeel. Deze twee vrouwen hadden een heel ander doel voor ogen. Ze wisten blijkbaar dat onze excursie daar vandaag zou plaatsvinden, en waar en hoe laat.

Als ik verder wandel, ontmoet ik op weg naar de synagoge enkele deelnemers aan de excursie. Ook zij hebben dit grote misleidende spandoek gezien. We schudden het intimiderende fanatisme van deze twee demonstranten van ons af en vervolgen onze weg naar de synagoge.

Daar beleven we een echt aangename verrassing. Vrijwilligers van de Joodse gemeente staan klaar om ons hartelijk te ontvangen met koffie, thee en zelfgebakken lekkernijen. Ze zijn blij dat we er zijn.

Tijdens onze bijeenkomst horen we het verhaal van een jong, Joods echtpaar. Ze zijn pas getrouwd en worden tijdens de Tweede Wereldoorlog door de nazi’s verplicht om naar Amsterdam te verhuizen. Een ondergrondse verzetsgroep biedt hen aan om onder te duiken. Maar de groep blijkt geïnfiltreerd te zijn. Het is een valstrik. Ze worden verraden en via de Hollandsche Schouwburg en Kamp Westerbork komen ze in concentratiekamp Theresienstadt terecht. Daar worden ze bevrijd door de Russen en kunnen ze terug keren naar Nederland. De jonge vrouw is hoogzwanger.

Na vele omzwervingen komen ze uiteindelijk met de trein aan in het kleine stadje, waar ze altijd gewoond hebben. Ze lopen het station uit - hetzelfde station waar ik deze morgen het grote spandoek zag en ervaren heb hoe het antisemitisme nog steeds springlevend is in Nederland. Ze lopen naar de bushalte en vragen de buschauffeur of hij halverwege zou willen stoppen, vlak bij hun huis, zodat ze niet zo ver meer hoeven te lopen. Dat weigert de chauffeur. Het is niet zijn verantwoordelijkheid om hen te helpen. De vrouw is hoogzwanger. Hij stopt alleen aan het begin en het eind van de route. Het zijn immers Joden…

Er zit niets anders op dan het hele eind naar huis te lopen. Hoe zwaar dit ook is voor de zwangere vrouw. Maar gelukkig komen ze halverwege een kennis tegen, die dolblij is om hen weer terug te zien. Hij heeft en kruiwagen bij zich en leent dit aan het jonge stel. De vrouw stapt in de kruiwagen en haar man rijdt haar zo naar hun vroegere huis.

Daar aangekomen blijken de mensen die dan in hun huis zijn gaan wonen, er niet uit te willen. Uiteindelijk kunnen ze er, met hulp van de burgerlijke gemeente, na verloop van tijd toch intrekken. Als de baby zich aankondigt, blijkt dat de navelstreng om het nekje gedraaid is. Hij heeft het heel benauwd. In allerijl wordt de dokter gewaarschuwd. Deze maakt echter geen haast om te komen. Hij vindt dat hij zich voor Joden niet hoeft in te spannen. Uiteindelijk is het te laat en overlijdt de baby. Het is een jongetje.

Als we dit waargebeurde verhaal gehoord hebben, zijn we er allemaal stil van en diep onder de indruk. Het is schokkend om te horen hoe dit jonge echtpaar de ellende van het verraad en de kampen overleefd heeft en dan bij thuiskomst zo behandeld wordt. Er zijn geen woorden voor. Antisemitisme toen en nu. Het echtpaar kreeg na de oorlog nog drie dochters. Maar de vader heeft het altijd betreurd dat hij geen zoon had. Want via de zoon gaat de familienaam immers verder.

Het was overigens een fantastische dag in de synagoge. Het is een feest om met Israëlvrienden bij elkaar te zijn. De Joodse vouwen van de synagoge die alles georganiseerd hadden, met koffie en gebak en koosjere lunch, waren blij en bemoedigd. “Komen jullie volgend jaar weer terug?” vroegen ze ons.

De opdracht is duidelijk: moedig voorwaarts! Met hulp van de Allerhoogste.

Bekijk ook deze explainer waarin wordt uitgelegd hoe Joden werden ontvangen in Nederland na de Tweede Wereldoorlog.