Ik haal het net om voor sluitingstijd bij Erez de bloemen voor de volgende dag te betalen. Zestig boeketten. De bloemist heeft bijna tranen in zijn ogen als hij ons bedankt voor onze grote bestelling. Zijn winkel ligt in de Emek-Refaim-straat, waar al maandenlang chaos heerst door de bouwwerkzaamheden voor de noord-zuidverbinding van de nieuwe tram. We hebben hem waarschijnlijk een beetje gered.

Gastheer voor onze bijeenkomst de volgende dag is de Israëlische autoriteit voor de belangen van Holocaustoverlevenden, samen met het Friends of Zion Museum. De locatie is bewust gekozen – hier leren Israëlische bezoekers al enkele jaren iets over de niet-Joodse supporters van het Joodse volk. We hebben een boodschap en bloemen bij ons – en een hart vol liefde voor de overlevenden van de Holocaust die we vandaag mogen ontmoeten.

Een half uur voor aanvang begint de binnenplaats zich al te vullen. Hier en daar herkennen we iemand van Café Europa. Onze lieve Mejer uit Polen, Aharon de danser. Een verdieping hoger staat de tafel gedekt met hapjes, fruit en drankjes. Harry heeft voor alle Duitse gasten een cadeau meegebracht – voor de vrouwen een zonnehoed, voor de mannen een keppeltje.

Geen enkele plaats blijft leeg

Het is verbazingwekkend om te zien hoeveel gesprekken er tegelijkertijd in het Duits worden gevoerd – zo velen hebben Duits opgepikt in hun kindertijd of spraken het zelfs als moedertaal – in Berlijn, in Oostenrijk, tot aan het toenmalige Duitstalige Boekovina in het huidige Oekraïne.

Ronit Rozin, de directeur van de instantie, verwelkomt de CSI-delegatie met zulke warme woorden alsof we elkaar al jaren kennen. De zaal is vol. Alle zorgen over eventueel overblijvende boeketten zijn ongegrond.

Ronit kijkt op van haar aantekeningen en vertelt hoezeer ze in de zomer al geraakt was door het bezoek van de vrijwilligers van een CSI-hulpreis — en hoe onder de indruk ze was dat de boeketten voor de vanwege de oorlog naar een hotel geëvacueerde overlevenden mét vaas waren besteld.

Woorden die het hart raken

Luca Hezel spreekt namens CSI met de woorden uit Jesaja 60:14 over de “zonen van de onderdrukkers” die zich voor het Joodse volk zullen buigen, en over het feit dat volgens de profeten het beste nog voor ons ligt. Over het feit dat we hier zijn om Israël te zeggen: je bent niet alleen.

Nu komt de muzikant Schachar Schuman het podium op en voordat hij het publiek meesleept met de nostalgische liederen uit de beginjaren, wil hij iets zeggen. “Het is lang geleden dat iemand me emotioneel heeft geraakt”, zegt Schachar. “Maar Luca is daarin geslaagd. Als ik niet-Joods was, zou ik lid worden van zijn gemeente! Mijn opa was een Holocaustoverlevende uit Berlijn...”

“Vecht tegen het vuur van de haat in Europa, zwijg niet!”, zegt de 95-jarige Mejer ons. “En wat ik jullie nog wil zeggen: jullie zijn niet schuldig aan wat er toen is gebeurd. Jullie zijn de volgende generatie. Jullie zijn vrij.” Mejer krijgt van Luca het eerste boeket rode rozen.

Dan zingt Schachar, en de zaal zingt mee. Al snel komt er beweging in de rijen, en de Holocaustoverlevenden nemen ons in het midden en beginnen te dansen. Zo hoort het, zo zal onze Vader in de hemel het gewild hebben. We grijpen dit bijzondere moment aan, en al snel is de ruimte gevuld met omhelzingen en bloemen.

“Het was zo ontzettend ontroerend”, zegt Ronit aan het einde. “Ik heb naar de overlevenden gekeken – hoe jullie hen in de armen sloten! Velen hadden tranen in hun ogen! En ook voor mij is dit iets persoonlijks. Mijn grootmoeder kwam uit Berlijn; haar familie is omgekomen. En nu dit mee te maken! Het was voor mij niet alleen een evenement, maar een heel diepgaande ontmoeting met vrienden!”

Dit artikel verscheen eerder in de Duitstalige krant van Christenen voor Israël.