Gisteravond heb ik meegelopen met de eerste Woudenbergse solidariteitswandeling. In totaal hadden zich veertien deelnemers opgegeven, maar toen we aankwamen, troffen we een groep van naar schatting vijftig mensen en uiteindelijk, na vertrek en na de inleidende woorden van Jacob, de ‘uitvinder’ van de solidariteitswandelingen, en van mij, waren we met ongeveer honderd vrienden van Israël en van het Joodse volk! De bemoediging die uitgaat van deze wandelingen is groot.
Dit dagboek werd geschreven op 19 november.
Het is nu 4.30 uur in de ochtend en ik heb een zware dag voor de boeg. Om 13.00 uur moet ik in Brussel zijn om ontmoetingen te hebben met niet-Joodse mensen uit Polen, Italië, Montenegro en Roemenië. Allen zijn naar mij gestuurd door lokale rabbijnen die niet in de nabijheid wonen van een Beth Din en niet weten wat ze moeten doen met hun niet-Joodse ‘gemeenteleden’. ‘Gemeenteleden’ tussen aanhalingstekens.
Ik leg het uit: van de vier mensen die ik vandaag ontmoet, is er een die volgens de lokale jonge rabbijn een serieuze kandidaat is om Joods te worden en dus wil die jonge rabbijn, die in zijn naaste omgeving geen Beth Din, een echt rabbinaat, heeft, dat ik meekijk en hem adviseer over deze gioer-kandidaat. Moet hij hem naar Israël sturen om daar te gaan wonen en een gioer te doen? Of kan de kandidaat blijven wonen waar hij nu is en kunnen wij, het Beth Din van de Rabbinical Center of Europe (RCE), de toetreding uitvoeren?
De drie anderen die ik ontmoet, zeggen Joods te zijn. Het zijn serieuze mensen die via overlevering hebben meegekregen dat ze Joods zijn, maar bewijzen ontbreken. Het is aan mij om mee te denken als een soort rabbinale detective: zijn zij wel of niet Joods?
Antisemitisme en ons taalgebruik
Na Brussel ga ik naar Mechelen. Ik geef daar een lezing voor de Orde van den Prince. Dat is een Vlaams-Nederlands genootschap voor Nederlandse taal en cultuur. Pluralistisch en politiek ongebonden is het een vereniging van leden die zich inzetten voor de bevordering van de Nederlandse taal en cultuur van de Lage Landen. Elke maand, telkens op de derde donderdag, wordt er ’s avonds in de afdeling Mechelen vergaderd, waarbij een spreker wordt uitgenodigd. De afgelopen jaren hadden ze onder andere Mark Schaevers over Hugo Claus, René van Stipriaan over Willem De Zwijger, Johan Braekman over onze denkfouten, Walter Daelemans over artificiële intelligentie, Rik van Cauwelaert over de Belgische politiek, Monnik Giels over het boeddhisme… en nu is het aan mij.
Voor de lezing krijg ik zo’n drie kwartier tot maximaal een uur, waarna er nog vragen kunnen worden gesteld. Dit gaat gepaard met een diner en voor mij is er via Antwerpen bij Hoffy’s een maaltijd opgehaald. Ik hoef dus voor vanavond geen eten mee te nemen. Van mij wordt verwacht dat ik spreek over de invloed van antisemitisme op het taalgebruik. Ik heb me nog niet echt kunnen voorbereiden, maar dat is geen probleem, want ik vertrek om kwart over tien naar het benzinepompstation op de grens tussen Nederland en België, Hazeldonk, waar de Belgische politie me opwacht.
Ik laat mijn auto in Brecht achter en mag vervolgens in een luxueuze, chique kogelvrije auto plaatsnemen. In die auto kan ik dus mijn lezing voor Mechelen voorbereiden en de nodige uiltjes knappen om niet al te vermoeid gezond en wel in de zeer late uurtjes van deze donderdag weer thuis te komen, met een volle tank, want uiteraard zal ik, voordat ik de Nederlands-Belgische grens weer oversteek, bijtanken om bijna vijftig cent per liter te besparen.
“Het lijkt erop dat hij door de lokale overheid gezien wordt als een Israëliër en dus een aanhanger van Netanyahu en dus een pleger van genocide. Dat zult u wel erg kort door de bocht gedacht vinden, maar zo is het wel.”
Uitgezet?
De afgelopen dagen, sinds mijn vorige dagboek, zaten vol met politieke kwesties. Zo was ik maandag in Den Haag op bezoek bij een ambassadeur van een niet-Europees land. In dat land is recentelijk een rabbijn, die daar al vele jaren woont, in de problemen geraakt en zal hij wellicht het land worden uitgezet vanwege… Ja, daar gaat het om: vanwege wat? Het lijkt erop dat hij door de lokale overheid gezien wordt als een Israëliër en dus een aanhanger van Netanyahu en dus een pleger van genocide. Dat zult u, geachte dagboekenier, wel erg kort door de bocht gedacht vinden, maar zo is het wel.
Mij van hogerhand, en dus ook van Hogerhand, verzocht om via de ambassadeur van het betreffende land in Nederland, te pogen een en ander de juiste kant op te krijgen en uit te leggen dat wij rabbijnen rabbijnen zijn van het land van inwoning en iedere sjabbat voor het welzijn van de lokale overheid een gebed uitspreken. Ik hoop dat mijn missie geslaagd is. Mocht het u erg simpel in de oren klinken, weet dan dat vaak gewoon onwetendheid, culturele verschillen en taalbarrières de bron van misverstanden en onbegrip zijn. Hopelijk begrijpt u nu beter waarom ik de uitnodiging om te spreken in Mechelen heb aanvaard.
Wetten
Onze aartsvader Jacob trouwt met Lea en Rachel, zo lezen we aanstaande sjabbat in de synagoge, maar, hoe was dat mogelijk? Want onze aartsvaders leefden reeds volgens de wetten van de Thora en hoewel het toentertijd Halagisch nog was toegestaan om met twee vrouwen te trouwen, was trouwen met twee zusters toen al verboden.
Een soortgelijke vraag wordt gesteld ten aanzien van de Brit Mila van Awraham, die al dik in de negentig was toen hij zichzelf besneed. Waarom heeft hij zo lang gewacht en niet meteen vanaf het moment dat hij ging leven volgens de Thora deze mitswa (gebod) vervuld? Antwoord volgt in het komende dagboek, zo schreef ik in mijn vorige dagboek, en dat komende dagboek is dus nu en sluit mooi aan bij mijn Brussel-dag.
Onze aartsvaders leefden reeds bijna geheel volgens Thora en traditie, dus nog jaren voordat G’d aan het Joodse volk de Thora had gegeven. Hoe dat precies in elkaar zit, ga ik u nu niet uitleggen, maar accepteert u maar even dat ik weet wat ik schrijf. Waarom, wordt de vraag gesteld in onze Joodse Geschriften, heeft aartsvader Awraham zo lang gewacht met zijn besnijdenis? Antwoord: het leven volgens de Halaga was op basis van vrijwilligheid. Niet vrijwillig waren de zogenaamde Noachidische wetten. Een van die wetten was het verbod om jezelf of je kinderen zonder medische noodzaak te beschadigen. En dus was de besnijdenis verboden.
Toen G’d echter aan Awraham de opdracht gaf om zichzelf en zijn kinderen te besnijden, werd de besnijdenis van een vrijwillige daad tot een mitswa, de Brit Mila, verheven. Hetzelfde gold voor Jacob. Het verbod om met twee zussen te trouwen was (nog) op basis van vrijwilligheid. Vrijwillig leefde Jacob volgens Thora en traditie. Hij had aan Rachel beloofd met haar te zullen trouwen, trouwde echter met Lea, zonder dat hij wist dat Lea niet Rachel was, en door dan niet alsnog met Rachel in het huwelijk te treden, zou hij een toen reeds geldend verbod overtreden, namelijk het verbod om een toezegging niet na te komen.
Het verbod om met twee zussen te trouwen werd in die tijd nog vrijwillig nageleefd. De plicht om een belofte na te komen, viel onder de toen al geldende Noachidische wetten en ging daarom voor. En dus moest hij z’n belofte (de wet) nakomen. Was de Thora reeds bindend geweest, dan zou het nakomen van een belofte niet zwaarder zijn geweest dan de overtreding van het huwen met twee zusters.
Het gebeurt dat kandidaten die Joods willen worden zich zwaar toeleggen op (uiterlijke) gewoonten, maar de gewone wetten overtreden. Zo ontmoette ik, op verzoek van een jonge lokale rabbijn die in een Joodse rimboe woont, een gioer-kandidaat. De jonge rabbijn vond hem geschikt en wat hem betreft mocht die kandidaat zo snel mogelijk toetreden. Door mij werd hij afgewezen. Hij had lange peot, pijpenkrullen, meende al Joods te zijn en beriep zich daarbij op de Kabbala, de Joodse mystiek, maar werd door mij betrapt op ‘leugens’. Die pijpenkrullen zijn mooi, maar bewust liegen deugt niet.
Het is inmiddels precies twee uur later, 6.30 uur. Ik stuur dit dagboek naar mijn secretaris Gerard Cohen, die ervoor zorgt dat ook dit dagboek u weer zal bereiken. En ik? Ik duik nog even snel mijn bed in.
Bekijk ook deze uitzending met Jacob Schermers, de initiatiefnemer van de solidariteitswandelingen door heel Nederland.