Een van hen is Raya Haller, die met haar gezin in Tel Aviv woont. Zij maakte de recente aanvallen van dichtbij mee en beschrijft hoe het dagelijks leven wordt bepaald door sirenes, schuilkelders en snelle beslissingen.

"Je wordt een expert in overleven"

Volgens Haller begint een aanval vaak met het herkenbare geluid van de Iron Dome die in actie komt. “Je hoort explosies in de lucht en leert inschatten of een raket dichtbij inslaat,” vertelt ze. “Bij clusterbommen klinkt het als zwaar vuurwerk boven je hoofd. Je wordt er, hoe gek dat ook klinkt, een soort expert in.”

Wanneer sirenes afgaan, heeft haar gezin slechts enkele minuten om een veilige plek te bereiken. Samen met andere bewoners schuilen ze in een kelder onder het gebouw. “Op zo’n moment moet je maar gewoon bidden: laat iedereen veilig zijn.” De impact van een inslag dichtbij is groot. Haller beschrijft hoe ze soms naar buiten gaat om rook te zien opstijgen en te proberen te achterhalen waar de raket is neergekomen. Toch overheerst voorzichtigheid. “Je weet dat het gevaar nog niet voorbij is.”

Kinderen vinden hun eigen manier om om te gaan met angst

De oorlog raakt ook haar kinderen, ieder op hun eigen manier. Haar dertienjarige zoon, die autistisch is, heeft een vaste routine ontwikkeld. "Als hij het vooralarm hoort, trekt hij zijn schoenen aan. Hij kent het hele scenario uit zijn hoofd. Zolang we bij elkaar zitten, blijft hij heel rustig."

Haar zestienjarige dochter reageert anders. Zij probeert ondanks alles haar normale leven voort te zetten. “Ze wil afspreken met vrienden en doorgaan alsof het leven normaal is. Dat is ergens ook mooi, maar als moeder is het moeilijk om haar binnen te houden.” Een moment dat Haller bijzonder raakte, was toen haar dochter tijdens een aanval niet thuis was. "Ze zei: ‘Mama, ik was eerst heel erg bang voor jullie, maar toen ik wist dat jullie oké waren, was ik bang dat er iets met mijn kleren zou gebeuren.’ Dat relativeert ook weer iets, het laat zien hoe jongeren met spanning omgaan.”

Leven tussen angst en routine

Ondanks de nachtelijke aanvallen gaat het dagelijks leven door. “De volgende ochtend gaat gewoon de wekker,” zegt Haller. “Kinderen zijn thuis omdat scholen gesloten zijn, maar het werk gaat vaak door. Dat contrast is moeilijk te bevatten.”

Volgens haar is vermoeidheid onder de bevolking duidelijk merkbaar. Gebroken nachten, voortdurende alertheid en de duur van het conflict eisen hun tol. Toch zoeken mensen houvast in regels en routines. “Je weet dat je een paar minuten hebt om een schuilplek te bereiken. Dat geeft een gevoel van controle in een oncontroleerbare situatie.” Opvallend is ook hoe mensen omgaan met de spanning. “Er worden veel grapjes gemaakt. Dat is een manier om met de uitzichtloosheid om te gaan.”

Psychosociale hulp steeds belangrijker

Naast haar persoonlijke ervaringen werkt Haller voor een organisatie die psychosociale hulp biedt aan getroffenen. Stichting Elah. Deze hulp varieert van opvangcentra voor mensen die hun huis zijn kwijtgeraakt tot gesprekken met maatschappelijk werkers voor mensen met angst- en traumaklachten.

“Wat deze keer opvalt, is dat veel kinderen behoefte hebben om te praten,” legt ze uit. “Ook ouderen en mensen die geïsoleerd raken, hebben extra aandacht nodig.” Binnen de Nederlandse gemeenschap in Israël worden bijeenkomsten georganiseerd om ervaringen te delen en elkaar te steunen. “Gewoon even samen zijn en praten helpt enorm.”

Steun van buitenaf van grote waarde

Volgens Haller is steun van buitenaf essentieel. “Berichten van mensen die vragen hoe het gaat betekenen echt heel veel. Dat gevoel dat je niet alleen bent, helpt om door te gaan.” Daarnaast benadrukt ze het belang van financiële steun voor hulporganisaties, zeker met het oog op de toekomst. “De echte klap komt vaak pas na de oorlog, als de adrenaline wegvalt. Dan zal er nog veel meer hulp nodig zijn.”

De verhalen uit Tel Aviv laten zien hoe oorlog niet alleen fysieke schade veroorzaakt, maar ook het dagelijks leven van gewone gezinnen ingrijpend verandert. Tussen het constante luchtalarm en het hollen naar de schuilkelders proberen zij vast te houden aan routine en hoop.

Bekijk hier de hele uitzending met Raya Haller.