Israëlzondag zonder kleine lettertjes
Door Karel van der Plas -
18 september 2026
Themazondagen in de kerk, er zijn er meer. Maar ik denk dat één themazondag altijd weer uiterst gevoelig ligt: Israëlzondag. Dit jaar is het niet anders. Israël is en blijft een lastig thema. Misschien in uw kerk ook?
Op de eerste zondag van oktober is het Israëlzondag. Een themazondag binnen de PKN – en ook vele andere kerkverbanden doen mee – waarin bijzonder wordt stilgestaan bij de onopgeefbare verbondenheid met Israël. "Onopgeefbaar verbonden met Israël"; dat stelt de PKN juist. Toch is het de vraag hoe deze niet op te geven verbondenheid zich uit in de theologie en de praktijk van het gemeenteleven. Is het een thema wat we verplicht één keer per jaar voorzichtig aanraken, om vervolgens over te gaan tot de ‘normale’ gang van de zaken? Of werkt het verder door?
Is God klaar met Israël?
Ik denk weleens: we zijn Israël soms liever kwijt dan rijk. Dat zeggen we natuurlijk niet zo, maar het blijkt wel indirect in de prediking en liturgie. Israël ontbreekt vaak, of is slechts een decor, een stukje context, om het vervolgens achter ons te laten. Voor nu lijkt het geen betekenis meer. God is klaar met Israël.
Ik las laatst weer de prachtige woorden uit Jeremia 31. God belooft een nieuw verbond! Een nieuw verbond met “het huis van Israël en met het huis van Juda” (vers 31). God belooft het gehele volk, al de twaalf stammen, Zijn vergeving en Zijn Geest. En meer nog: God stelt dat pas als de vaste orde van zon, maan en sterren verdwijnt, Hij Israël loslaat (vers 35-36). Dat is retorisch. Die vaste orde verdwijnt niet en zo verdwijnt Gods trouw aan Israël ook niet.
En mocht de lezer toch nog twijfelen, dan belooft God zelfs dat als de hemel ooit opgemeten zou kunnen worden en de fundamenten van de aarde ooit onderzocht zouden kunnen worden, dat Hij dan Israël zou verwerpen “om alles wat zij gedaan hebben, spreekt de HEERE” (vers 37). Ik hoef het u vast niet te zeggen: noch het heelal, noch de “fundamenten van de aarde”, kunnen wij ooit volledig in kaart brengen. Als we dat beseffen, dan weten we wat deze woorden betekenen.
“God stelt dat pas als de vaste orde van zon, maan en sterren verdwijnt, Hij Israël loslaat.”
Lezen met een sterretje
Hoe kunnen wij zo’n prachtige belofte van Gods trouw en genade ooit verdraaien? Waarom lezen zovelen dit met sterretje bij de tekst? “Ik zal Israël nooit en dan ook nooit loslaten – wat ze ook hebben gedaan.” Sterretje van God: “Als Israël anno 2026 verdacht wordt van genocide, is het trouwens wel over en uit met Israël.”
Ik bedoel dit absoluut niet spottend, begrijp me goed. Ik wil u aan het denken zetten. Ik hoor te vaak een ‘maar’ als het gaat over Israël. “Ja, God heeft iets met Israël, maar nu…” Niks ‘maar nu’. Alsof Gods trouw afhangt van Israëls daden. De diepste betekenis van trouw is juist dat je, ondanks iemands daden, goede én slechte, aan die persoon blijft vasthouden. Trouw wordt pas echt zichtbaar wanneer er alle reden lijkt om los te laten, maar er dan toch wordt vastgehouden. Dát is het hart van God.
In de tijd van Jeremia was er alle reden om Israël los te laten, maar dan spreekt de Allerhoogste: “Als de zon, maan en sterren ooit zouden wijken, als de hemel of de aarde ooit in zijn volheid kan worden onderzocht, pas dan zal Ik Israël loslaten om alles wat zij hebben gedaan.”
Geen sterretjes dus. Geen kleine lettertjes. Dit zijn de woorden van God. “Kan een vrouw haar zuigeling vergeten, zich niet ontfermen over het kind van haar schoot? Zelfs al zouden die het vergeten, Ík zal u niet vergeten” (Jesaja 49:15). Laten we deze woorden nooit verdraaien. Ook niet als we het lastig vinden of als we vragen hebben over wat er nu zou gebeuren. God blijft – ondanks alles(!) – trouw aan Zijn volk Israël.
“Laten we dit op Israëlzondag nog eens extra benadrukken: God laat niet los wat Zijn hand begonnen is.”
Israëlzondag
Israëlzondag, daar hadden we het over. Helpt u mee de boodschap van Gods eeuwige trouw te verspreiden? Laten we dit op zondag 4 oktober nog eens extra benadrukken: God laat niet los wat Zijn hand begonnen is. Daar zit geen kleine lettertjes bij.
Speciaal voor de Israëlzondag hebben wij daarom een magazine gemaakt. Het thema is ‘Kijk opnieuw’. Het daagt ons allemaal uit om opnieuw te kijken, misschien nog eens naar de woorden van Jeremia. God blijft trouw, het staat er echt. En kijk dan nog eens, opnieuw, naar Israël. Wat zie je dán?
Israëlzondag is dé dag om de boodschap van Gods trouw aan Israël te delen met jong en oud. Dat kan onder meer door onze publicaties, zoals het Israëlzondagmagazine, uit te delen in uw gemeente. U kunt onze publicaties hier gratis bestellen.
Wilt u daarnaast uw gemeente inspireren om Israël te zegenen? Laat dan deze video speciaal voor Israëlzondag zien.