Het krijgt niet de aandacht die het verdient: de opmerkelijke verschuiving in de Libanese publieke opinie in de afgelopen paar jaar. Was er vóór 7 oktober 2023 nauwelijks steun voor officieel contact met Israël, nu is dat totaal veranderd. Sterker nog: de bereidheid om onderhandelingen en een eventueel vredesakkoord te steunen is nog nooit zo hoog geweest.

Een duidelijk teken van de snel veranderende publieke opinie in Libanon bleek vorig jaar zomer al. Destijds was ongeveer een kwart van de Libanese bevolking voor een vredesakkoord met Israël.

Nu, ruim een jaar later, heeft die trend zich sterk versneld doorgezet. In een jaar tijd is het aantal Libanezen dat vóór een vredesverdrag met Israël is gestegen van 25 naar 49 procent. In het afgelopen jaar is de publieke opinie dus enorm veranderd – wat voor Israël ongekende kansen biedt.

Bevolkingsgroepen

Wie zijn die mensen die nu plots voor een verdrag met Israël zijn? Een niet onbelangrijk deel van hen is christen. Vooral onder maronieten en Grieks-orthodoxen zie je de hoop opbloeien dat Libanon weer een normale staat kan worden. Dat er één leger komt, zonder een parallel leger van Hezbollah. Dat er één buitenlands beleid komt. En dat Libanon minder een speelbal van de politiek van andere landen zal worden. Dat daar een vredesakkoord met Israël bij hoort, krijgt onder christenen brede steun – onder de maronieten is zelfs meer dan driekwart daar voorstander van. Die steun is belangrijk, want met bijna veertig procent van de bevolking vormen christenen in Libanon nog altijd een van de belangrijkste groepen.

Er is maar één groep onder wie de steun voor vrede met Israël nóg groter is, en dat zijn de druzen. Zij vormen slechts zo’n 5 procent van de bevolking, maar onder hen is een overweldigende meerderheid van 84 procent voor een vredesakkoord. Dat komt doordat de druzen veel minder dan andere groepen in Libanon een sterke ideologie hebben die hen bindt aan bepaalde opvattingen. Overleven is belangrijker. Israël heeft in de achterliggende tijd laten zien oog te hebben voor de druzen, onder meer door hen in Syrië te hulp te komen. Dat is de druzengemeenschap niet vergeten.

Hoe ligt dat onder de soennieten, die goed zijn voor ruim een kwart van de bevolking? Die zijn vanouds sterk gekant tegen Hezbollah, dus ook bij hen zie je een groeiende groep die de onderhandelingen met Israël goedkeurt. Volgens Arab Barometer is het vertrouwen in Hezbollah onder soennieten inmiddels minder dan tien procent. Ze zijn het zat dat Hezbollah functioneert als een instrument van de Iraanse staat.

Onder alle bevolkingsgroepen is dus dezelfde tendens waar te nemen, met één uitzondering: de sjiieten – die net als de soennieten ruim een kwart van de bevolking uitmaken. Daar loopt de steun voor een verdrag met Israël sterk achter. Toch is het beeld ook bij hen niet zwart-wit. Sjiieten zijn de grootste slachtoffers van de oorlog: zij moesten met honderdduizenden hun dorpen in het zuiden van Libanon verlaten en ze moesten ook vertrekken uit een aantal wijken in Beiroet. Dat heeft geleid tot groeiende ontevredenheid met Hezbollah. De Franse krant Le Monde beschreef in juli hoe sommige sjiitische gematigde, linkse en door de oorlog getroffen Libanezen inmiddels pleiten voor ontwapening en voor een sterkere rol van de staat.

Geen dikke vrienden

Hoewel Israël van deze veranderende opvattingen de vruchten kan plukken, is er een belangrijke kanttekening. De grote verandering in publieke opinie betekent niet dat iedereen opeens dikke vrienden met Israël wil zijn. Veel Libanezen willen gewoon vrede. Ze willen een einde aan de Israëlische aanvallen, terugtrekking van Israël uit Zuid-Libanon en een minder sterke rol voor Hezbollah. Ze willen, kortom, niet zozeer een pro-Israëlische koers, maar vooral een sterke Libanese staat. Je kunt dus bij een en dezelfde Libanees een diepgewortelde aversie tegen Hezbollah tegenkomen én tegelijkertijd een sterke afkeer van Israël.

Dat een verdrag met Israël nodig is om de oorlog te beëindigen, snappen steeds meer mensen. Maar dat het ook zou moeten leiden tot een volledige normalisering zoals bij de Abrahamakkoorden, is in Libanon nog lang geen gelopen race.

Dit artikel verscheen eerder in onze maandkrant Israël Aktueel. Klik hier om gratis abonnee te worden!