Voor het Jodendom heeft zo'n herbegrafenis een diepe spirituele betekenis. Het is geen verplaatsing van stoffelijke resten alleen. Het is een thuiskomst.

Verlangen

Het verlangen om in Israël begraven te worden, is zo oud als de Joodse geschiedenis zelf. Aartsvader Jakob liet zijn zoon Jozef zweren dat hij hem niet in Egypte zou begraven maar in de grot van Machpela in Hebron. Ook Jozef vroeg dat zijn beenderen ooit uit Egypte zouden worden meegenomen wanneer het Joodse volk zou terugkeren naar het Beloofde Land.

Dat verlangen is nooit verdwenen. Eeuwenlang leefden Joden verspreid over de wereld, vaak zonder de mogelijkheid om hun wens te vervullen. Toch bleef de hoop bestaan dat men ooit in Israël zou rusten.

De Talmoed spreekt met grote eerbied over de heiligheid van het land. Begraven worden in Israël wordt gezien als een bijzondere verdienste. Niet omdat de aarde zelf magische eigenschappen zou bezitten. Israël is het land waar de G’ddelijke Aanwezigheid op unieke wijze aanwezig is en waar de geschiedenis van het Joodse volk haar voltooiing zal vinden.

Herbegrafenis

Normaal gesproken wordt een graf niet geopend en wordt een overledene niet verplaatst. De rust van de doden moet worden gerespecteerd.

Toch kent de Joodse wet enkele belangrijke uitzonderingen. Een daarvan is het overbrengen van een overledene naar Israël. Het Jodendom beschouwt dit als een verheffing voor de overledene. Het is geen verstoring van zijn rust maar juist een grote eer.

Ook herbegraven in een familiegraf behoort tot de erkende uitzonderingen. Wanneer een overledene hierdoor samen met zijn of haar naaste familie kan rusten, wordt dat gezien als een daad van respect en liefde.

Beide motieven komen samen bij de herbegrafenis van Herzls ouders: zij werden niet alleen naar Israël gebracht maar ook herenigd met hun zoon.

Familiegraf

In de Joodse traditie houdt de familieband niet op bij de dood. De Thora vertelt herhaaldelijk dat de aartsvaders en -moeders gezamenlijk werden begraven. Adam en Eva, Abraham en Sara, Isaac en Rebecca, Jakob en Lea rusten samen in de grot van Machpela.

Een familiegraf symboliseert de continuïteit van de generaties. Ouders, kinderen en kleinkinderen vormen samen één keten die doorloopt van Abraham tot in onze eigen tijd.

Wanneer familieleden uiteindelijk naast elkaar worden begraven, weerspiegelt dat de eenheid die ook tijdens het leven bestond. De dood verbreekt die verbondenheid niet.

Daarom ervaren veel families een diepe troost wanneer een ouder of kind uiteindelijk kan worden bijgezet bij zijn of haar dierbaren.

Ballingschap

De geschiedenis van het Joodse volk is eeuwenlang een geschiedenis van ballingschap geweest. Miljoenen Joden werden begraven in verre landen: Spanje, Polen, Jemen, Marokko, Irak, Duitsland en Nederland. Vaak hadden zij maar één wens: "Volgend jaar in Jeruzalem." Niet iedereen kreeg die mogelijkheid.

Juist daarom heeft iedere herbegrafenis naar Israël een symbolische kracht die veel verder reikt dan de betrokken familie. Zij vertelt het verhaal van een volk dat na tweeduizend jaar ballingschap weer thuiskomt.

Dat geldt zeker voor de familie Herzl. Theodor Herzl droomde van een Joodse staat waarin het Joodse volk weer een eigen thuis zou hebben. Dat uiteindelijk ook zijn ouders in datzelfde land werden begraven, geeft aan zijn levenswerk een ontroerende afronding.

De opstanding der doden

Klassieke bronnen verbinden de begrafenis in Israël ook met het geloof in de opstanding der doden. Volgens verschillende Talmoedische passages zal die verlossing beginnen in Israël. Deze gedachte heeft door de eeuwen heen het verlangen versterkt om juist daar begraven te worden.

Het gaat daarbij om het diepe geloof dat de uiteindelijke verlossing nauw verbonden is met Israël.

Verbondenheid

De herbegrafenis van Herzls ouders laat zien dat het zionisme niet alleen over politiek of staatsvorming gaat. Uiteindelijk gaat het over mensen. Over ouders en kinderen. Over generaties die ondanks oorlogen, vervolgingen en ballingschap toch weer worden samengebracht.

Een graf in Israël is daarom veel meer dan een laatste rustplaats. Het is een uitdrukking van verbondenheid met het land van de Thora, met de geschiedenis van het Joodse volk en met de familie waarvan men deel uitmaakt.

Na een lange reis door de geschiedenis klinkt als het ware dezelfde boodschap die al duizenden jaren door de Joodse ziel weerklinkt: eindelijk thuis.