Hulpverleners van Magen David Adom verklaarden de tiener ter plaatse overleden en brachten de gewonden, in de leeftijd van 14 tot 17 jaar, over naar het Hadassah Ein Kerem-ziekenhuis in de hoofdstad, zo meldde de organisatie in een verklaring in de vroege uren van woensdag.

De omgekomen tiener is geïdentificeerd als Chaim Yosef Eisenthal, zoon van Shmuel Eisenthal, een rabbijn aan de Ohel Torah–Ponevezh-jesjiva in de wijk Ramot in Jeruzalem, waar ook zijn zoon studeerde.

Reactie Netanyahu

“Ik voel diepe pijn over het overlijden van de dierbare jesjivastudent Yosef Eisenthal, die gisteren tijdens een protest in Jeruzalem werd aangereden en gedood,” verklaarde de Israëlische premier Benjamin Netanyahu woensdagochtend.

“De omstandigheden van deze tragische ramp zullen volledig worden onderzocht, zodat alle noodzakelijke inzichten en lessen kunnen worden getrokken,” aldus de premier.

Netanyahu riep op tot “terughoudendheid om te voorkomen dat de gemoederen verder verhit raken, zodat we, God verhoede, niet nog meer tragedies meemaken.” Hij voegde daaraan toe: “De waarde van de heiligheid van het leven is diep verankerd in ons erfgoed, en we moeten die boven alles beschermen.”

Onderzoek, terrorisme uitgesloten

De Israëlische politie liet weten een onderzoek te zijn gestart naar het incident, maar sloot de mogelijkheid van terrorisme uit. “De buschauffeur is aangehouden en overgebracht naar het politiebureau voor verder verhoor,” aldus de politie.

Volgens een bericht op de website van Ynet belde de chauffeur zelf het noodnummer 100 van de politie en meldde hij dat zijn bus werd aangevallen.

Zender Channel 14 News meldde echter dat zij videobeelden had bekeken waarop te zien zou zijn dat de Arabische chauffeur door rood reed en met hoge snelheid op de menigte afreed, waarbij Eisenthal enkele honderden meters onder de bus werd meegesleurd.

Relschoppers

De politie verklaarde dat een kleine groep relschoppers de openbare orde verstoorde, onder meer door wegen te blokkeren, bussen te beschadigen, vuilcontainers in brand te steken en agenten en journalisten aan te vallen tijdens de demonstratie.

Veiligheidstroepen werden ingezet in haredische wijken in het noorden van de stad “met als doel het recht op demonstratie mogelijk te maken, terwijl de veiligheid van het publiek, de deelnemers en weggebruikers wordt gewaarborgd,” aldus de verklaring.

“Een politieagent ter plaatse gebruikte een luidspreker om de relschoppers te sommeren uiteen te gaan,” benadrukte de politie. “Toen aan deze oproepen geen gehoor werd gegeven en de wanorde aanhield, begon de politie met het terugdringen van de relschoppers en het herstellen van de openbare orde, met inzet van geweld en middelen voor menigtebeheersing.”

Protest tegen dienstplicht

Het protest van dinsdagavond vond plaats terwijl Israëlische parlementariërs doorgingen met het debat over wetgeving die de militaire dienstplicht van (een deel van) de haredische bevolking moet reguleren.

Al meer dan zeventig jaar geldt een beleid, daterend uit de beginjaren van de Joodse staat, dat ultraorthodoxe jesjivastudenten toestaat hun verplichte militaire dienst uit te stellen totdat zij de vrijstellingsleeftijd bereiken.

Het Israëlische Hooggerechtshof oordeelde vorig jaar dat, na het aflopen van een vrijstellingswet in 2023, het leger moet beginnen met het oproepen van haredische mannen. Dit jaar is het IDF gestart met strafrechtelijke procedures tegen ultraorthodoxe dienstplichtigen die zich niet melden voor hun dienst.

Grote verdeeldheid in de Knesset

De ultraorthodoxe coalitiepartners van premier Netanyahu, Shas en Verenigd Torahjodendom, verlieten in juli de regering vanwege deze kwestie, waardoor de coalitie geen duidelijke meerderheid meer heeft in de Knesset.

Netanyahu zei maandag in de Knesset: “We werken aan een historisch plan dat zal leiden tot de dienstplicht van 23.000 haredim in de komende drieënhalf jaar,” en noemde het voorstel een “echte revolutie”.

“Onze wet stelt zowel persoonlijke als institutionele sancties vast. Ik geloof dat die niet nodig zullen zijn, omdat de ultraorthodoxe bevolking de dienstplichtdoelen zal halen die wij hebben vastgesteld,” verklaarde de premier.

Shas dreigde eerder deze week tegen de staatsbegroting voor 2026 te stemmen — een stap die de regering ten val zou brengen — als de Knesset de wet over de ultraorthodoxe dienstplicht niet vóór 31 maart aanneemt.

“Vanuit het perspectief van de ultraorthodoxe gemeenschap is de dienstplichtwet zo verstrekkend als maar mogelijk is,” zei Shas-woordvoerder Asher Medina tegen een lokale haredische radiozender. Hij voegde daaraan toe: “Wij zullen de wet steunen, omdat dit het enige is wat de wereld van de Tora zal redden.”

In een apart interview met Kol Barama op zondag benadrukte Shas-parlementslid Michael Malkieli dat zijn fractie volledig afgestemd is met Verenigd Torahjodendom over de kwestie van de dienstplichtwet.

“Mensen begrijpen niet hoe volledig de coördinatie is, zowel binnen het rabbinale leiderschap als het politieke leiderschap; de strijd voor elke jesjivastudent en voor haredisch onderwijs,” verklaarde hij.

Bedreiging voor levenswijze

Ultraorthodoxe Israëli’s beschouwen nationale dienst over het algemeen als een afleiding van Torastudie en als een bedreiging voor hun levenswijze. De aanvallen van Hamas op 7 oktober 2023 en de daaropvolgende oorlog hebben echter de roep vanuit de bredere Israëlische samenleving versterkt dat ook haredim moeten bijdragen aan de verdediging van het land.

Hoewel de meeste Israëli’s het erover eens zijn dat haredim een grotere rol zouden moeten spelen in de verdediging van de Joodse staat, hebben sommige politici vraagtekens gezet bij het handelen en de timing van het Hooggerechtshof en de procureur-generaal.

Het aantal haredim dat in jesjiva’s studeert en als geschikt wordt beschouwd voor dienst in het IDF wordt geschat op tussen de 63.000 en 66.000. Sinds 7 oktober hebben meer dan duizend haredische mannen zich vrijwillig aangemeld voor militaire dienst, en een vergelijkbaar aantal heeft zich vrijwillig ingezet voor civiele nationale dienst.