Boekrecensie: Mythen, maskers en misverstanden over Jodenhaat
Door Teus den Otter -
3 juli 2026
Het recent verschenen boek ‘Antisemitisme’ beschrijft op heldere wijze mythen, maskers en misverstanden over Jodenhaat, vroeger en nu.
Het boek is geschreven door Hans Wallage, onderzoeker bij de Anne Frank Stichting. Deze academische basis zorgt voor een betrouwbare, historisch goed onderbouwde en genuanceerde blik op een complex én zeer gevoelig onderwerp.
In het huidige maatschappelijke debat wordt de term 'antisemitisme' vaak te pas en te onpas gebruikt als waarschuwing of politiek wapen. Dit boek ontleedt het woord nauwkeurig en helpt de lezer om voorbij de slogans en simplificaties te kijken naar de daadwerkelijke betekenis. Het heldere woord 'Jodenhaat', haat tegen Joden, is in discussies te verkiezen boven de taalkundige term 'antisemitisme'.
Onderzoeker Hans Wallage neemt de lezer mee vanaf de Oudheid en het vroege Jodendom, langs de wisselwerking met christenen en moslims, tot aan de Holocaust. Deze diepgang laat zien dat antisemitisme bepaald geen nieuw fenomeen is, maar een haat die gedurende vele eeuwen via pogroms, telkens in een ander jasje opduikt.
Een van de meest waardevolle aspecten van het recent verschenen boek "Antisemitisme" is de behandeling van uiteenlopende definities. Het durft de schurende vragen aan te gaan: Waar ligt de grens tussen een onschuldige of onwetende opmerking en een kwaadaardig vooroordeel? En wanneer gaat antizionisme over in haatdragend antisemitisme?
Het boek is zeker geen droge geschiedenisles. De focus ligt nadrukkelijk op het heden. Het legt bloot hoe oeroude, verderfelijke complottheorieën over financiële macht of wereldwijde samenzweringen, momenteel als een olievlek breed via sociale media verspreid worden.
Het fenomeen antisemitisme wordt tastbaar gemaakt door onverwachte, maar zeer herkenbare zijstapjes, zoals een apart hoofdstuk over antisemitisme in de voetbalwereld. Dit maakt de theorie direct toepasbaar op de hedendaagse maatschappij. Ondanks jarenlange gesprekken met de KNVB en overheden lijken verhitte spreekkoren en virulente haatuitingen jegens Joden vrijwel onuitroeibaar.
“Het boek durft de schurende vragen aan te gaan: Waar ligt de grens tussen een onschuldige of onwetende opmerking en een kwaadaardig vooroordeel? En wanneer gaat antizionisme over in haatdragend antisemitisme?”
Hoewel de problematiek over de groeiende, wereldwijde haat tegen Joden zwaar en beladen is, blijft de schrijfstijl van onderzoeker Wallage helder en confronterend zonder onnodig academisch jargon. Hierdoor blijft het boek uitstekend leesbaar voor een breed publiek en zeer geschikt als naslagwerk in het onderwijs op scholen en universiteiten.
Ook in kerken kan het boek besproken worden met jong en oud, bijvoorbeeld tijdens de komende landelijke PKN Israëlzondag in oktober.
Een prima idee is dat het informatieve boek door Boom Uitgeverij en stichting Anne Frank gelijktijdig tweetalig is uitgebracht in het Nederlands én als "Antisemitism" in het Engels. Dit vergroot de directe impact, zeker gezien de internationale dynamiek van online Jodenhaat. Veel jongeren lezen tegenwoordig liever boeken in het Engels dan in het Nederlands.
Het boek laat de lezer gelukkig niet ontmoedigd achter. Het laatste hoofdstuk biedt een opbouwend handelingsperspectief: Hoe kunnen we, door middel van meer inzicht, specifieke educatie en blijvende dialoog, de groeiende haat tegen Joden concreet bestrijden en een betere samenleving opbouwen?
Het educatieve boek 'Antisemitisme: mythen, maskers & misverstanden' is een urgent, pijnlijk actueel en broodnodig standaardwerk. Het is verplichte kost voor jong en oud; voor docenten vanaf de basisscholen tot en met hogescholen en universiteiten; voor kritische media; voor belangstellende beleidsmakers en iedereen die de ontwrichtende, satanische krachten van deze eeuwenoude zondeboktheorie, beter wil begrijpen.
Antisemitisme: mythen, maskers & misverstanden; Anne Frank Stichting; uitgeverij Boom; € 20,00