Dat wringt. Juist hier, in Europa, ligt de geschiedenis van Jodenhaat nog open en bloot. Hier werden Joden vervolgd, gedeporteerd en vermoord. Na de Tweede Wereldoorlog vluchtten velen naar Israël om opnieuw te beginnen. En nu, nauwelijks generaties later, staan wij opnieuw klaar met opgeheven vinger.

Israël is klein, kwetsbaar en omringd door vijanden die openlijk uitspreken dat het moet verdwijnen. Toch blijft het bestaan, ondanks oorlog en geweld dat vaak juist de meest kwetsbaren treft. En terwijl dat gaande is, legt Nederland sancties op die nauwelijks economisch gewicht hebben, maar wel een krachtig en pijnlijk signaal afgeven. Vandaag kwam de Raad van State met een advies over het mogelijke import- en handelsverbod voor producten uit de zogenaamde ‘bezette gebieden’: Oost-Jeruzalem en Judea en Samaria.

Neem Zion Winery. Een familiebedrijf dat al sinds 1848 bestaat, geworteld in de Oude Stad van Jeruzalem. Generaties lang hebben zij standgehouden – onder Ottomaans bestuur, het Britse mandaat en in de staat Israël. Mensen zoals Rosa Shor, een pionier die als vrouw het bedrijf leidde, maakten er een levend symbool van volharding van.

En juist zulke bedrijven worden nu geraakt. Handel erin dreigt zelfs strafbaar te worden. Alsof deze families, die ooit Europa ontvluchtten, opnieuw geen plaats meer mogen hebben.

Tegelijk zien we iets anders gebeuren. In Zacharia 12:2 staat dat God Jeruzalem zal maken tot “een beker van bedwelming voor alle volken”. Een beeld dat beschrijft hoe de wereld zich steeds meer vastbijt in deze stad. Het is alsof die woorden vandaag tot leven komen. Zelfs wijn uit Jeruzalem wordt een punt van strijd. Wat ooit gewoon handel en ambacht was, wordt onderwerp van politieke spanningen en morele veroordeling.

We houden onszelf graag voor dat we moreel voorop lopen en het juiste doen. Maar eerlijkheid vraagt om een andere vraag: zien we werkelijk wat er gebeurt? Mijn antwoord is nee, beslist niet. Dezelfde gevoelens van hoogmoed, leugens, en jaloezie jegens het Joodse volk manifesteren zich opnieuw in een ongekende Israëlhaat. We hebben ons opengesteld voor de leugens dat Israël dood en geweld kiest. We hebben deze etiketten geplakt op de regering van Israël, haar bewoners en de inwoners van het hartland die we als gewelddadige kolonisten afschilderen. Israël kiest echter voor het leven, zelfs voor het leven van degenen die hen haten. Keer op keer staken ze de hand van vrede uit maar kregen ze oorlog en aanslagen. Wij zijn ons morele kompas kwijt, als we dat al hadden, maar Israël bewaart Gods geboden ten leven in het hart.

God sprak tegen Abraham de stamvader van Israël: “Ik zal zegenen wie jou zegenen, maar wie jou gering acht, zal Ik vervloeken.” Het gaat hier niet alleen om openlijke vijandschap, maar juist om dat subtiele geringschatten, het neerkijken op het nageslacht van Abraham, Izaäk en Jacob.

Jeruzalem trekt de aandacht van de volken. Het laat hen niet los. Dat is precies wat we vandaag zien gebeuren. Maar één ding verandert niet: Israël blijft bestaan, ondanks alles.

Am Yisrael Chai